Cùng với sự phát triển của ngành Hải quan, Cục Điều tra chống buôn lậu là đơn vị đi đầu, đặt nền móng cho việc triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng, vừa mới, vừa khó trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về hải quan như: Phòng, chống ma tuý; công tác thu thập xử lý thông tin nghiệp vụ hải quan; áp dụng quản lý rủi ro; bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; chống hàng giả và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế. Đáng nói là, trong từng nhiệm vụ được giao, Cục Điều tra chống buôn lậu đều khẳng định được vai trò nòng cốt trong lĩnh vực tham mưu cho lãnh đạo Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính trong điều hành hiệu quả công tác kiểm soát hải quan; đòi hỏi từng bước xây dựng được một lực lượng chuyên nghiệp, chính quy, hiện đại, đáp ứng kịp thời yêu cầu quản lý trước những diễn biến ngày càng phức tạp của hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

Xác định nhân tố con người là quan trọng, năm 2016, các đơn vị thuộc Cục tiếp tục triển khai thực hiện việc xác định biên chế. Ngoài ra, Cục cũng thực hiện thủ tục đề nghị bổ nhiệm lại Cục trưởng; Phó Hải đội Trưởng Hải đội 2 và Phó Hải đội Trưởng Hải đội 3; tiếp nhận và phân công công tác đối với 14 công chức, viên chức đi thực tế tại Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trở về đơn vị; tiếp nhận, phân công công tác đối với 3 công chức tiếp nhận không qua thi tuyển và 3 công chức chuyển đến trong ngành… Tham mưu, tổ chức thực hiện triển khai nhanh chóng Quyết định 1399/QĐ-BCT ngày 20/6/2016 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, cụ thể: Thực hiện thủ tục bổ nhiệm Đội trưởng Đội Điều tra hình sự; thủ tục đề nghị điều động, bổ nhiệm 14 lãnh đạo cấp phòng và tương đương; phân công, điều động công chức, viên chức, hợp đồng lao động cho 18 đơn vị thuộc Cục.

Trong năm, tổ chức 2 bồi dưỡng nghiệp vụ điều tra tội phạm cho lực lượng kiểm soát hải quan lớp 2 tháng và 4 tháng tại Học viện Cảnh sát nhân dân; phối hợp với các đơn vị trong việc hiệu chỉnh, hiệu đính 2 bộ giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ điều tra tội phạm cho lực lượng kiểm soát hải quan; mở và quản lý 15 lớp bồi dưỡng tập huấn công tác kiểm soát hải quan cho lực lượng kiểm soát hải quan toàn ngành; cử 52 lượt cán bộ, công chức, viên chức trong Cục tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ; làm thủ tục cho hơn 50 lượt cán bộ, công chức đi tập huấn, hội nghị ở nước ngoài…

Hay như, năm 2015, Cục thực hiện thủ tục bổ nhiệm và bổ nhiệm lại 17 cán bộ lãnh đạo cấp phòng và tương đương, 8 cán bộ lãnh đạo cấp tổ, đội thuộc Trung tâm Huấn luyện chó nghiệp vụ và Hải đội; thực hiện luân chuyển điều động 7 cán bộ lãnh đạo cấp phòng và tương đương và 33 công chức, viên chức, người lao động; thực hiện công tác bổ sung quy hoạch cán bộ lãnh đạo giai đoạn 2011 - 2015 đối với 22 đồng chí.

Tổ chức 2 bồi dưỡng nghiệp vụ điều tra tội phạm cho lực lượng kiểm soát hải quan lớp 3 tháng và 6 tháng tại Học viện Cảnh sát nhân dân cho 91 người; tổ chức 8 lớp tập huấn công tác kiểm soát ma túy ở các tỉnh, thành phố: Hải Phòng, Quảng Ninh, Kiên Giang, TP Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Vũng Tàu, Đăk Lăk; tổ chức 1 lớp tập huấn công tác quản lý, sử dụng chó nghiệp vụ cho 31 học viên là lãnh đạo các tổ, đội; phối hợp với RILO AP mở 1 lớp tập huấn đào tạo ứng dụng mạng CEN; phối hợp với Hải quan Trung Quốc tổ chức 1 lớp tập huấn về công tác chống buôn lậu và thu thập, xử lý thông tin tại Trung Quốc; cử 38 lượt cán bộ, công chức đi tập huấn, hội nghị ở nước ngoài...

Ngoài ra, hoàn thành thủ tục đề nghị nâng bậc lương thường xuyên năm 2015 và nâng bậc lương trước hạn theo tiêu chuẩn năm 2014 đối với 224 cán bộ, công chức, viên chức, người lao động; rà soát, thống kê, đăng ký nhu cầu cán bộ, công chức dự thi nâng ngạch chuyên viên đối với 9 trường hợp.

Đề cao tinh thần trách nhiệm, lập nhiều chiến công lớn

Với vai trò chủ công trên mặt trận chống buôn lậu, cán bộ công chức của Cục Điều tra chống buôn lậu luôn đề cao tinh thần trách nhiệm, chú trọng công tác tuần tra, kiểm soát, ngày đêm bám địa bàn; chủ trì, phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm soát của các Cục Hải quan tỉnh, thành phố cũng như các lực lượng chức năng khác đấu tranh quyết liệt, có hiệu quả với các hành vi vi phạm pháp luật về hải quan. Niềm tin, uy tín của lực lượng chống buôn lậu ngành Hải quan trước Đảng, Nhà nước và trước nhân dân được khẳng định qua những chiến công trong hàng loạt chuyên đề, chuyên án đấu tranh với các hiện tượng, vụ việc nóng, nổi cộm.

Năm 2016, các đơn vị trong toàn Cục đã tăng cường triển khai các biện pháp nghiệp vụ, thu thập thông tin, nắm vững địa bàn quản lý, chủ trì và phối hợp bắt giữ 141 vụ việc (tính từ 16/12/2015 đến 15/12/2016), trị giá hàng hóa vi phạm ước tính hơn 327,915 tỷ đồng, thu ngân sách Nhà nước (NSNN) ước tính hơn 1,274 tỷ đồng, chuyển cho các cơ quan khác xử lý thu NSNN ước tính hơn 2,458 tỷ đồng. Xác lập 19 chuyên án. Ngoài ra, Cục còn phát hiện thêm 9 vụ, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 2 tỷ 600 triệu đồng. Ban hành 18 quyết định khởi tố vụ án hình sự (chiếm 40% số vụ khởi tố của toàn ngành); chuyển 9 vụ việc do các đội thuộc Cục điều tra, bắt giữ để UBND tỉnh và Hải đoàn 48 xử lý vi phạm hành chính theo quy định; 27 quyết định xử phạt vi phạm hành chính; số tiền phạt 373 triệu 972 đồng.

Cũng trong năm 2016, Cục đã chủ trì, phối hợp bắt giữ được 17 vụ liên quan đến ma túy, xử lý nhập khẩu tiền chất không có giấy phép: Bắt giữ 17 đối tượng; thu giữ 24,8 kg ma túy tổng hợp dạng đá, 2,58 kg Methaphetamine, 21 bánh heroin, 7,5 kg heroin... 4 vụ việc xử lý liên quan đến các doanh nghiệp nhập khẩu tiền chất.

Điển hình, qua công tác thu thập thông tin tình báo, lực lượng chuyên trách chống ma túy, Cục Điều tra Chống buôn lậu đã tiến hành xác lập chuyên án, đồng thời phối hợp với Đội Kiểm soát phòng, chống ma túy Cục Hải quan tỉnh Tây Ninh, Chi cục Hải quan Cửa khẩu Xa Mát và các lực lượng chức năng (Bộ đội Biên phòng, Công an) tiến hành triển khai chuyên án đấu tranh chống vận chuyển trái phép các chất ma túy qua biên giới, thực hiện các biện pháp nghiệp vụ nhằm xác định đối tượng có dấu hiệu nghi vấn. 

leftcenterrightdel

Lực lượng hải quan tiến hành khám xét lô hàng lậu vận chuyển qua đường hàng không từ Kenya về Việt Nam. Ảnh: Cục Điều tra chống buôn lậu 


Quá trình triển khai chuyên án, vào lúc 10 giờ 15 ngày 3/6/2016 đến 16 giờ ngày 4/6/2016, các lực lượng đã phối hợp tiến hành kiểm tra, khám xét lô hàng quá cảnh theo Tờ khai số 500043222640 ngày 31/5/2016 của Công ty Cổ phần Vận tải quốc tế KA (địa chỉ tại 95 Lý Nam Đế, phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội) vận chuyển trên container số HDMU6947056 của xe biển số 29C - 43264, rơ moóc mang biển đăng ký 29R - 03131 do Nguyễn Văn Tuấn (lái xe cho Công ty Cổ phần Xây dựng thương mại và Kinh doanh vận tải VITRANSCO) điều khiển. Tờ khai thể hiện lô hàng trên được Công ty KA khai báo là hàng dệt may và các mặt hàng đồ gia dụng khác. Địa điểm đóng container tại Trung Quốc được vận chuyển quá cảnh từ Cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) đi theo đường bộ đến Cửa khẩu Xa Mát (Tây Ninh). Địa điểm giao hàng là Campuchia. Tại Cửa khẩu Xa Mát, các lực lượng chức năng tiến hành khám xét toàn bộ lô hàng. Kết quả khám xét phát hiện có 3 thùng hàng đựng thiết bị máy in vi tính (trong đó có các hộp mực máy in), 2 thùng hàng đựng camera, bên trong các hộp đựng máy in và bên trong các camera (rỗng ruột) có chứa 98 gói nilon màu đen, bên trong có chứa chất tinh thể rắn màu trắng (nghi là ma túy tổng hợp; phản ứng dương tính thuốc thử MDMA), tổng cộng khoảng 15,8kg (cả bao bì).

Trước đó, năm 2015, tính từ ngày 16/12/2014 - 15/12/2015, các đơn vị trong toàn Cục đã tăng cường triển khai các biện pháp nghiệp vụ, thu thập thông tin, nắm vững địa bàn quản lý, chủ trì và phối hợp bắt giữ 172 vụ việc (chủ trì 104 vụ việc), trị giá hàng hóa vi phạm ước tính hơn 249,9 tỷ đồng, thu NSNN ước tính hơn 107,4 tỷ đồng, chuyển cho các cơ quan khác xử lý thu NSNN ước tính hơn 14,89 tỷ đồng. Xác lập 23 chuyên án. Bên cạnh đó, các đơn vị thuộc Cục còn phát hiện thêm 11 vụ, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính gần 10,5 tỷ đồng. Cục đã ban hành 22 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, tham mưu cho lãnh đạo Tổng cục ban hành 2 quyết định xử phạt; tổng số tiền xử phạt khoảng hơn 386 triệu đồng. Về kết quả xử lý hình sự, ban hành 17 quyết định khởi tố vụ án hình sự  (tăng 70% so với cùng kỳ năm 2014, đạt mức tăng cao nhất tính đến thời điểm đó), chuyển 10 vụ việc vi phạm vượt thẩm quyền để UBND một số tỉnh, thành phố xử lý, chuyển 3 vụ việc không thuộc thẩm quyền xử phạt tới Cục Kiểm lâm, Bộ Tư lệnh Biên phòng xử lý.

Trong công tác phòng, chống ma túy, toàn ngành đã phối hợp và trực tiếp bắt giữ 15 vụ liên quan đến ma túy, thu giữ 9.212 gam heroin; 101 gam ma túy tổng hợp dạng đá; 25.200 viên ma túy tổng hợp. Lập biên bản 4 vụ, tang vật là 2.010 viên tân dược (có chất gây nghiện, hướng thần) vi phạm về nhập khẩu tân dược. Cục cũng đã chủ trì, phối hợp đấu tranh thành công 18 vụ việc về ma túy, bắt giữ 23 đối tượng, thu giữ 80 bánh heroin, 4.646 viên ma túy tổng hợp, 54.9kg ma túy đá, 48,8 kg cocain, 10,3kg thuốc phiện, 3,7kg cần sa. Trong đó điển hình là việc đấu tranh thành công Chuyên án UPS 155 đã phát hiện, thu giữ 43 kg cocain vận chuyển trái phép vào Việt Nam; phối hợp cung cấp thông tin kịp thời để Hải quan Hồng Kông phát hiện 19,3 kg cocain và bắt giữ 2 đối tượng liên quan. Đây là một trong những chiến công lớn của lực lượng kiểm soát ma túy ngành Hải quan trong việc phối hợp thực hiện các biện pháp nghiệp vụ và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực ma túy đã được Bộ Tài chính, Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và các bộ, ngành đánh giá cao.

Mới đây nhất, như báo chí đưa tin, thực hiện chỉ đạo của Tổng Thanh tra Chính phủ và Tổng cục Hải quan, liên tiếp trong 2 ngày 27 và 28/2/2017, Cục Điều tra chống buôn lậu phối hợp với Cục Hải quan Hà Nội và Thanh tra Chính phủ, tiến hành rà soát các lô hàng có dấu hiệu nghi vấn tại kho hàng của Công ty Cổ phần Dịch vụ hàng hóa Nội Bài. Qua đó, phát hiện 3 lô hàng nghi vấn có chứa hàng cấm được vận chuyển từ Kenya về Sân bay Quốc tế Nội Bài (Hà Nội).

Kết quả kiểm tra khám xét phát hiện lô hàng thứ nhất thuộc Vận đơn 7062919451 gồm 2 thùng carton chứa 68,4 kg bên ngoài bọc lylon, bên trong mỗi thùng carton chứa 18 túi nylon màu xanh đựng lá khô (nghi là lá khát dùng để sản xuất ma túy đá). Lô hàng thứ hai thuộc Vận đơn số 70625431851 gồm 7 va ly bên trong các va ly là 31 bọc giấy bạc chứa lá khô (nghi là lá khát) có tổng trọng lượng 114,4 kg. Lô hàng thứ ba thuộc Vận đơn 176-67987684  gồm 4 kiện hàng khai báo trên vận đơn là văn phòng phẩm nhưng đều chứa vẩy tê tê.

Hướng đi tới

Để hoàn thành tốt trọng trách nặng nề của mình, trong thời gian tới, Cục Điều tra chống buôn lậu sẽ hoàn thiện cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động kiểm soát hải quan để đưa vào áp dụng. Hướng dẫn, tập huấn trong toàn ngành triển khai các quy trình nghiệp vụ của quyết định về các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan. Phổ biến, tập huấn, hướng dẫn những điểm mới của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự mới được Quốc hội thông qua để triển khai áp dụng hiệu quả.

Bên cạnh đó, triển khai đúng tiến độ, có hiệu quả Đề án Nâng cao năng lực cho lực lượng hải quan chuyên trách chống buôn lậu đên năm 2020; Đề án Trung tâm Chỉ huy trực tuyến.

Xây dựng và hoàn thiện Đề án Phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực tài chính; Sổ tay nghiệp vụ kiểm soát hải quan.

Hoàn thiện Quy chế giữa Tổng cục Hải quan và Tổng cục An ninh; sửa đổi Quy chế phối hợp giữa Tổng cục Hải quan và Tổng cục Cảnh sát; ký Quy chế phối hợp giữa Cục Điều tra chống buôn lậu với Vụ III của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao.

Làm tốt công tác tổ chức, đào tạo… nhằm phục vụ tốt cho các hoạt động của Cục. 

Tin rằng, với bề dày thành tích trên 30 năm xây dựng và trưởng thành, trong hoàn cảnh nền kinh tế đất nước còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là đối với lĩnh vực sản xuất, Cục Điều tra Chống buôn lậu tiếp tục nỗ lực phát huy vai trò "gác cửa nền kinh tế", vừa tích cực phòng, chống buôn lậu bảo vệ sản xuất trong nước, vừa đảm bảo nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Phí Hữu Toàn

  Ban Thanh tra, Học viện CTQG Hồ Chí Minh