Bộ Y tế là một Bộ đa ngành, có hệ thống rộng từ Trung ương đến thôn, bản. Do đó, công tác quản lý cũng như sản phẩm dịch vụ của ngành Y tế có điểm khác biệt so với sản phẩm dịch vụ của các ngành khác, đòi hỏi yêu cầu cao, không cho phép sản phẩm kém chất lượng, sản phẩm hỏng.

Mặt khác, với nhiều ngành, công tác quản lý trong ngành chỉ quản lý người lao động, công chức, viên chức và sản phẩm của ngành mình. Riêng ngành Y tế còn quản lý cả khách hàng; các bệnh viện ngoài quản lý công chức, viên chức, người lao động và sản phẩm của Bệnh viện phải quản lý cả bệnh nhân, thậm chí quản lý cả người nhà của bệnh nhân. Do công tác quản lý của ngành Y tế có những đặc thù nên công tác thanh tra là một thiết yếu trong công tác quản lý của ngành. Thực tế cho thấy, trong chu trình quản lý, thanh tra, kiểm tra là một khâu quan trọng.  

leftcenterrightdel
 Trong những năm gần đây, công tác thanh tra Y tế đã đạt được nhiều kết quả tích cực (ảnh: Thanh Trúc)

Căn cứ vào đặc thù của ngành và căn cứ vào quy định pháp luật về thanh tra, Thanh tra Bộ Y tế đã báo cáo Bộ trưởng và đề xuất Thanh tra Chính phủ xây dựng trình Chính phủ phê duyệt Đền án Nâng cao năng lực Thanh tra y tế đến năm 2020. Ngày 04/12/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 2176/QĐ-TTg phê duyệt Đề án nói trên. Theo đó, ngành Y tế đã rất tích cực thực hiện Đề án nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác thanh tra cũng như công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN), đặc biệt là tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo (KN, TC), nhất là đơn TC.

Để thực hiện tốt những việc này, thời gian qua, Bộ Y tế đã tích cực triển khai công tác đào tạo và tập huấn. Cụ thể, Bộ đã ban hành quyết định thành lập bộ môn Pháp luật và thanh tra Y tế đặt tại Trường Đại học Y tế công cộng do đồng chí Chánh Thanh tra Bộ làm Chủ nhiệm bộ môn. Theo đó, mỗi năm có hàng nghìn lượt cán bộ, công chức, viên chức được trên toàn quốc được tập huấn tại đây và được cấp Chứng chỉ chứng nhận.

Đồng thời, khi triển khai Đề án Nâng cao năng lực Thanh tra y tế đến năm 2020, Bộ Y tế đã nhận được sự giúp đỡ rất tích cực của quốc tế trong công tác đào tạo chuẩn năng lực thanh tra y tế. Hiện nay, tất cả các cuộc thanh tra được triển khai theo chuẩn thanh tra y tế đã được tập huấn, đào tạo. Chính vì vậy, chất lượng công tác thanh tra ngành Y tế được nâng lên một cách rõ rệt. Đặc biệt, từ năm 2018, Bộ trưởng Bộ Y tế đã đưa chương trình đào tạo về thanh tra vào Chương trình đào tạo cán bộ quản lý ngành Y tế, như: Lãnh đạo Sở Y tế, quy hoạch lãnh đạo Sở Y tế, lãnh đạo các Bệnh viện, quy hoạch lãnh đạo các Bệnh viện. Vì thực tế cho thấy, những người phối hợp để thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước có vai trò rất quan trọng. Nếu không nắm chắc về mục đích, ý nghĩa của hoạt động thanh tra thì thường các đối tượng thanh tra rất sợ và ngại bị thanh tra.

Quan điểm của Thanh tra Bộ Y tế là thực hiện rất nghiêm túc mục tiêu của thanh tra: Giúp công tác quản lý nhà nước được tốt hơn; thông qua thanh tra phát hiện các sơ hở, bất cập của cơ chế quản lý, chính sách pháp luật, kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền để khắc phục kịp thời. Do đó, khi nắm được mục tiêu của hoạt động thanh tra, đối tượng thanh tra không ngại bị thanh tra, thậm chí còn mời Thanh tra Bộ về để triển khai hoạt động thanh tra sớm hơn.

Thực tế, tất cả các kiến nghị qua công tác thanh tra được Bộ trưởng Y tế trân trọng, quan tâm. Hàng năm, Bộ trưởng tổ chức các cuộc họp, trực tiếp ngồi nghe và chỉ đạo thực hiện kiến nghị trong các kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra các Bộ, ngành và Thanh tra Bộ Y tế. Theo đó, các kiến nghị được thực hiện nghiêm túc, đây là một kinh nghiệm hết sức quan trọng đối với Thanh tra Bộ Y tế. Mặt khác, Thanh tra Bộ Y tế có bộ phận phân công giám sát hoạt động xử lý sau thanh tra và quyết liệt thực hiện đến cùng. Qua đó, giúp nâng cao được hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra.

leftcenterrightdel
 TS. Đặng Văn Chính - nguyên Chánh Thanh tra Bộ Y tế (ảnh: Thụy Khanh)

Theo TS. Đặng Văn Chính – nguyên Chánh Thanh tra Bộ Y tế, để đạt được kết quả nêu trên, trong quá trình thanh tra, Thanh tra Bộ Y tế đã triển khai nhiệm vụ hết sức nghiêm túc. Bên cạnh đó, các đơn vị được thanh tra phối hợp với rất tốt với Thanh tra Bộ vì Thanh tra Bộ đặc biệt quan tâm đến 02 chức năng trong thanh tra là phát hiện sơ hở, bất cập trong công tác quản lý nhà nước và tích cực thực hiện hướng dẫn pháp luật. Qua tổng kết thực tiễn cho thấy, tất cả các đơn vị sau khi được Thanh tra Bộ y tế thanh tra đều ổn định và phát triển tốt.

Về thanh tra chuyên ngành, Thanh tra Bộ Y tế sử dụng, vận dụng rất tích cực 2 quy định trong Luật Thanh tra là trưng cầu và trưng tập. Những cuộc thanh tra chuyên ngành, có chuyên môn sâu, Thanh tra Bộ trưng tập cán bộ ở tất cả các vụ, cục. Có những cuộc thanh tra gồm 15 người nhưng Thanh tra Bộ Y tế chỉ có 3 người (01 Trưởng đoàn, 01 Phó đoàn và 01 thư ký) còn lại là cán bộ, công chức chuyên sâu của các vụ, cục. Khi thực hiện những cuộc thanh tra như vậy, trước tiên Thanh tra Bộ sẽ trình Bộ trưởng phê duyệt, sau đó lấy ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng để trưng tập cán bộ, do đó những người tham gia Đoàn của các vụ, cục thực hiện rất nghiêm túc, hiệu quả. Ngoài ra, Thanh tra Bộ Y tế còn phối hợp với các bộ, ngành khác, như Bộ Công an để thực hiện tốt các cuộc thanh tra chuyên ngành.

Thứ hai là trưng cầu – đây là đặc trưng của công tác thanh tra y tế và được tiến hành thường xuyên vì có nhiều chuyên môn rất sâu, ví dụ thanh tra về y, dược sẽ trưng cầu các Hội đồng, giáo sư đầu ngành hoặc người giàu kinh nghiệm…

Một kinh nghiệm nữa khi thực hiện công tác thanh tra chuyên ngành mà Luật Thanh tra đã quy định và Thanh tra Bộ Y tế đã áp dụng rất hiệu quả. Đó là, trước khi kết luận thanh tra (KLTT), Thanh tra Bộ trao đổi dự thảo KLTT với đối tượng thanh tra để cho phép họ có thể giải trình, chứng minh tất cả những điều mà họ chưa đồng tình với kết luận. Vì vậy, chưa có một ý kiến hay khiếu nại, tố cáo (KN, TC) đối với tất cả các KLTT của Thanh tra Bộ; sau đó đối tượng thanh tra cũng thực hiện các kiến nghị một các nghiêm túc, hiệu quả.

Ngoài ra, sau khi thực hiện chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ, căn cứ vào nhiệm vụ chính trị của ngành và những vấn đề dư luận xã hội đang quan tâm, Thanh tra Bộ Y tế tham mưu với Bộ trưởng xây dựng Kế hoạch thanh tra. Tuy nhiên, sau khi Bộ trưởng phê duyệt kế hoạch thanh tra chung, Thanh tra Bộ tiếp tục làm kế hoạch thanh tra chi tiết và gửi cho đối tượng thanh tra ngay từ đầu năm.

Chia sẻ về điều này, nguyên Chánh Thanh tra Bộ Y tế Đặng Văn Chính cho biết: “Đầu tiên khi tôi quyết định triển khai như vậy thì rất nhiều anh em băn khoăn vì nếu gửi Kế hoạch thanh tra ngay từ đầu năm thì đối tượng thanh tra chuẩn bị hết rồi, còn thanh tra cái gì nữa. Tôi có giải thích và đến nay tất cả anh em trong ngành đều rất đồng tình, bởi vì chúng ta thực hiện chức năng quản lý nhà nước và cũng mong muốn cho tất cả các đơn vị thực hiện tốt. Nếu đối tượng thanh tra người ta tự kiểm tra trước cuộc thanh tra của chúng ta, họ chấn chỉnh và thực hiện tốt thì đó là điều chúng ta mong muốn. Nếu sau cuộc thanh tra chúng ta không kết luận một sai phạm gì thì đó là thành công trong công tác quản lý nhà nước. Và bây giờ ngành Y tế thông suốt quan điểm này, đây là quan điểm rất quan trọng của công tác thanh tra”.

Có thể khẳng định, với kinh nghiệm và cách tiến hành như trên, Thanh tra Bộ Y tế đã từng bước hoàn thiện và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra cũng như thực hiện sau KLTT. Đồng thời, với cách làm này, Thanh tra Bộ Y tế nói riêng và thanh tra ngành Y tế nói chung đã giúp đối tượng thanh tra hiểu đúng mục đích của cuộc thanh tra và sẵn sàng hợp tác. Qua đó, góp phần phát hiện các sơ hở, bất cập của cơ chế quản lý, chính sách pháp luật, kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền để khắc phục kịp thời./.

Minh Nguyệt