Nhờ vậy, việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở xã, phường, thị trấn trên địa bàn các tỉnh Tây Bắc đã thu được những kết quả đáng khích lệ, bầu không khí dân chủ và ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân được nâng lên. Nhiều xã, phường, thị trấn đã phát huy quyền làm chủ thực sự của nhân dân, kịp thời khơi dậy sức sáng tạo của nhân dân trong phát triển kinh tế, ổn định chính trị - xã hội, tăng cường đoàn kết, cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, ngăn chặn tình trạng quan liêu, tham nhũng, kinh tế không ngừng phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng lên; quốc phòng - an ninh được giữ vững; hệ thống chính trị cơ sở ngày càng được củng cố…

Tuy nhiên, đến nay, Tây Bắc vẫn là vùng nghèo, cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm, chưa hiệu quả, chưa phát huy được tiềm năng, lợi thế của vùng. Kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội còn nhiều bất cập, tỷ lệ hộ đói nghèo còn cao, đời sống của nhân dân tuy được cải thiện, song còn thấp so với mặt bằng chung của cả nước. Trong triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ cấp xã trên địa bàn các tỉnh Tây Bắc cũng bộc lộ không ít khó khăn, thách thức do tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, của hội nhập kinh tế quốc tế và những hạn chế, yếu kém trong lãnh đạo của một số cấp Ủy đảng, trong quá trình quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã. Có nơi, có lúc, cấp Ủy đảng, chính quyền còn lúng túng trong thực hiện dân chủ, chưa thực sự nắm chắc nội dung của pháp luật về dân chủ nên nội dung, hình thức công khai tới nhân dân chưa thực hiện đầy đủ, làm cho dân chủ ở những nơi đó trở thành hình thức.

Ngoài ra, vẫn còn một số ít cán bộ chưa phân biệt được công việc nào đưa ra nhân dân bàn, công việc nào để dân giám sát, kiểm tra; chưa đề cao vai trò của nhân dân, chưa phát huy vai trò của các tổ chức nhân dân tự quản. Một số cán bộ, đảng viên chưa gương mẫu trong xây dựng nếp sống văn hóa, nhất là trong việc tổ chức cưới hỏi, tang lễ đã làm ảnh hưởng đến tiến trình thực hiện dân chủ và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Cũng có nơi chính quyền cấp xã còn xem nhẹ hoặc né tránh, đối phó với những bức xúc của nhân dân. Trong khi đó, các thế lực thù địch đã và đang lợi dụng hệ thống chính trị cơ sở một số nơi còn yếu, hoạt động kém hiệu quả trong quản lý, điều hành và một số vấn đề “dân tộc”, “tôn giáo” trên địa bàn các tỉnh Tây Bắc để chống phá chính quyền rất quyết liệt làm cho tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tại địa phương trở nên phức tạp, ảnh hưởng đến chiến lược phát triển của Tây Bắc.

Để tiếp tục phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở ở các tỉnh Tây Bắc, cần phải đổi mới và nâng cao chất lượng tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở phù hợp với tình hình địa phương. Cụ thể:

Một là, cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp Ủy đảng đối với việc thực hiện pháp luật về dân chủ cấp xã ở các tỉnh Tây Bắc. Đây là vấn đề hệ trọng, có ý nghĩa quyết định chất lượng và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Vì thế, trong quá trình thực hiện pháp luật dân chủ cấp xã ở các tỉnh Tây Bắc, các cấp Ủy đảng  cần chú trọng  lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện các mặt công tác. Trước hết, cần tập trung xây dựng các tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh, thực sự là hạt nhân đoàn kết, lãnh đạo ở cơ sở. Phải gắn chặt việc kiện toàn tổ chức với xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là đội ngũ cấp ủy viên các cấp; cán bộ làm công tác mặt trận, trưởng thôn, trưởng các đoàn thể ở cấp xã,  nhạy bén, vững vàng về chính trị, tư tưởng; trong sạch về đạo đức, lối sống; giỏi về năng lực; chững chạc về phong cách lãnh đạo, sâu sát cơ sở, gần gũi quần chúng.

leftcenterrightdel
 Ảnh minh họa

Trong lãnh đạo, các cấp ủy phải quán triệt, thực hiện tốt chủ trương, nghị quyết của cấp ủy địa phương và cấp trên, nắm vững tình hình địa bàn, tâm tư, nguyện vọng của đồng bào các dân tộc để đề ra chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời gian nhất định và có tính khả thi cao, nhằm phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, an ninh trật tự xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Tùy theo vị trí, vai trò lãnh đạo của từng cấp, các cấp ủy cần đề ra quy chế, chương trình và kế hoạch hoạt động cụ thể, không dập khuôn, máy móc, không ỷ nại vào cấp trên, nêu cao tính độc lập, sáng tạo trong việc vận dụng đường lối, nghị quyết của Đảng và của cấp trên vào tình hình cụ thể của từng cơ sở.

Các tổ chức Đảng phải xây dựng được đội ngũ đảng viên có đủ phẩm chất và năng lực, tuyệt đối trung thành với Đảng, với chế độ xã hội chủ nghĩa; tận tụy phục vụ nhân dân, luôn gần gũi, gắn bó với nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Cùng với việc phát triển số lượng tổ chức cơ sở Đảng và đảng viên, cần chú ý chất lượng, cơ cấu của đội ngũ cũng như năng lực lãnh đạo, kinh nghiệm thực tiễn, đáp ứng tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.

Hai là, nâng cao năng lực quản lý, điều hành của chính quyền cấp xã ở các tỉnh Tây Bắc. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã là cơ quan chỉ đạo, quản lý, điều hành và giám sát mọi hoạt động ở cơ sở. Do đó, ủy ban nhân dân cấp xã phải thực hiện đúng chức năng của mình, thực sự là chính quyền của dân, do dân và vì dân. Trên cơ sở chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính quyền phải cụ thể hóa thành những chương trình hành động cụ thể, thiết thực và tổ chức cho nhân dân thực hiện. Trước hết, phải nâng cao trình độ, năng lực lãnh đạo, quản lý điều hành của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ở các tỉnh Tây Bắc. Theo đó, cán bộ chính quyền xã phải là người “trọng dân, nghe dân nói, nói dân nghe”, không làm những điều phương hại đến lợi ích của nhân dân, cũng như không để những phần tử cơ hội lợi dụng “dân chủ” làm những điều sai trái, vi phạm pháp luật và những quy định của địa phương. Hiệu lực quản lý và điều hành của chính quyền được thể hiện ở chỗ: Quần chúng nhân dân chấp hành, thực hiện nghiêm túc với tinh thần trách nhiệm cao, hiệu quả; các mặt hoạt động có chuyển biến tích cực; địa bàn ổn định, đời sống của đồng bào được cải thiện và nâng cao.

Ba là, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục nhân dân thực hiện đầy đủ, nghiêm túc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là nhiệm vụ của địa phương.

Thông qua hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng, tạo “cầu nối” giữa “ý Đảng” với “lòng dân”, làm cho quan hệ giữa Đảng, chính quyền với nhân dân càng thêm gắn bó, Đảng hiểu dân, dân tin Đảng. Muốn vậy, phải đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng để mọi người dân đều có thể tiếp nhận và thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; Khắc phục tình trạng “hành chính hóa”, “hình thức” trong thực hiện pháp luật dân chủ ở cấp xã. Đồng thời, thực hiện có hiệu quả Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và quy chế Dân chủ ở cơ sở; Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động và tập hợp nhân dân tham gia vào các tổ chức, nhất là Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh...

Bốn là, cần nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng, cần làm rõ hơn vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, các ngành đối với hoạt động của Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư cộng đồng. Trong đó, cần có cơ chế để đảm bảo phát huy tinh thần tự quản của cộng đồng dân cư, chú trọng vai trò của già làng, trưởng bản, trưởng thôn, những người có uy tín ở cộng đồng trong công tác vận động quần chúng. Thực hiện tốt chính sách dân tộc, tôn giáo, giữ vững sự đoàn kết, gắn bó giữa các dân tộc, không để kẻ xấu lợi dụng, kích động, gây chia rẽ giữa các dân tộc, làm mất ổn định chính trị, xã hội, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Năm là, các cấp Ủy đảng, chính quyền không làm thay việc của Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể nhân dân, nhưng phải quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ và đôn đốc, kiểm tra thường xuyên việc tổ chức các phong trào thi đua yêu nước, vận động các tầng lớp nhân dân  thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế, tăng cường quốc phòng - an ninh, phát triển văn hóa - xã hội, từng bước cải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.

Sáu là, tiếp tục đổi mới công tác dân vận cho phù hợp với tình hình mới. Hướng mạnh về cơ sở, bám sát địa bàn, bám dân, tăng cường đối thoại trực tiếp với nhân dân. Phát huy tốt quy chế Dân chủ ở cơ sở. Để nhân dân tham gia một cách tự giác, tích cực vào các hoạt động ở cơ sở, đóng góp sức người, sức của vào sự nghiệp chung của đất nước thì cần phải phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong mọi hoạt động, tạo sự đồng thuận trong xã hội, sự bình đẳng giữa các dân tộc Tây Bắc, không ngừng tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn trong quá trình phát triển.

Trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, việc chăm lo xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn Tây Bắc vững mạnh vừa là yêu cầu cấp bách, vừa là nhiệm vụ lâu dài của Đảng, Nhà nước và của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân địa phương, góp phần quan trọng xây dựng Tây Bắc giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng - an ninh, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc./.

Ths. Nguyễn Thanh Huyền

Ủy Ban Kiểm tra Tỉnh ủy Điện Biên

 Tài liệu tham khảo:

1.       Chỉ thị 30 – CT/TW , ngày 18/2/1998, Bộ Chính trị khóa VIII về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.

2.       Nghị định số 29-NQ/CP ngày 11 tháng 5 năm 1998, Nghị định số 79/2003/NĐ-CP ngày 7 tháng 7 năm 2003 về Quy chế dân chủ ở xã.

3.       Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn (Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 ngày 20 tháng 4 năm 2007).

4.       Kết luận số 65-KL/TW, ngày 4 tháng 3 năm 2010 của  Ban Bí thư Trung ương Đảng, khóa X về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW của Bộ Chính trị khóa VIII về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.

5.       Kết luận 120 –KL/TWt, ngày 7/1/2016, Bộ Chính trị khóa XI về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở. 

6.       Báo cáo chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở phục vụ Hội nghị toàn quốc đánh giá thực hiện Kết luận số 120-KL/TW của Bộ Chính trị khóa XI về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở tháng 7/2018.

7.       Báo cáo tổng kết 17 năm thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18/2/1998 của Bộ Chính trị về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở của các tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Hòa Bình.

8.       Tài liệu hội nghị Đánh giá kết quả kiểm tra và trao đổi kinh nghiệm về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở cụm các tỉnh Miền núi Biên giới phía bắc.

9.      Tài liệu Hội nghị toàn quốc đánh gía kết quả thực hiện Kết luận số 120-KL/TW của Bộ Chính trị khóa XI về tiếp tục đẩy mạnh nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.