Tình hình tham nhũng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam cũng được đánh giá diễn biến phức tạp, xảy ra ở nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành, tập trung chủ yếu ở một số lĩnh vực như: Quản lý đất đai; bồi thường, hỗ trợ; tài chính ngân hàng; đầu tư, xây dựng cơ bản; chính sách xã hội... Qua phát hiện, xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng cho thấy tính chất tham nhũng ngày càng phức tạp, thủ đoạn ngày càng tinh vi, phạm vi, lĩnh vực tham nhũng ngày càng rộng, mức độ tham nhũng lớn, một số vụ án tham nhũng gây hậu quả nghiêm trọng, làm thất thoát một lượng lớn tài sản của Nhà nước, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm. Tình trạng tham nhũng vặt trong khu vực công vẫn còn diễn ra, biểu hiện qua việc chạy chọt, lót tay để được việc khi giao dịch với các cơ quan công quyền, nhất là trong những ngành, lĩnh vực thường xuyên tiếp xúc, giải quyết công việc liên quan đến người dân, doanh nghiệp; một số vụ án tham nhũng xảy ra trong việc thực hiện chế độ, chính sách người có công, chế độ chính sách cho người nghèo... đã gây bức xúc trong dư luận nhân dân. Tội phạm tham nhũng phát hiện, xử lý chủ yếu là: Tham ô tài sản; nhận hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ; lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; giả mạo trong công tác; thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng...  

Trước thực trạng nêu trên, các cấp ủy Đảng và chính quyền tỉnh Quảng Nam cần tập trung thực hiện một số giải pháp để nâng cao vai trò của Thanh tra tỉnh trong PCTN như sau:

Một là, thể chế hóa vai trò chủ đạo của Thanh tra tỉnh trong PCTN

Thanh tra thể hiện vai trò độc lập, có tính quyết định đối với hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo và chống tham nhũng, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước. Các cơ quan thanh tra đã thật sự trở thành công cụ hữu hiệu phục vụ yêu cầu quản lý vĩ mô, toàn diện trong phạm vi cả nước của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, để phát huy hơn nữa vai trò của Thanh tra tỉnh Quảng Nam trong PCTN, cần thể chế hóa vai trò này trong quy định của Luật Thanh tra và Luật PCTN, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho Thanh tra tỉnh thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình.

Theo quy định của luật hiện hành, các cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước có vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện hành vi tham nhũng thông qua công tác thanh tra, kiểm toán lại không có quyền điều tra ban đầu và khởi tố vụ án hình sự. Trường hợp phát hiện hành vi tham nhũng lại phải chuyển vụ việc cho cơ quan điều tra dẫn đến chưa kịp thời trong phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng. Vì vậy, cần bổ sung quy định về thẩm quyền khởi tố và điều tra ban đầu cho thanh tra và kiểm toán giống như kiểm lâm và hải quan đối với các vụ việc qua thanh tra, kiểm toán phát hiện có dấu hiệu tham nhũng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, kiểm toán.

Hai là, đổi mới khâu tổ chức, hoạt động trong các cơ quan thanh tra

Trước hết, toàn hệ thống thanh tra phải được tổ chức khoa học, thống nhất, gọn nhẹ; xác định rõ hơn nữa chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan trong hệ thống, khắc phục sự chồng chéo, trùng lắp trong hoạt động giữa các cơ quan trong hệ thống với các cơ quan chức năng khác (như cơ quan kiểm tra Đảng, cơ quan nội chính của Đảng, cơ quan quản lý thị trường...). Ngoài ra, cần phân biệt rõ giữa nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Chính phủ và Thanh tra bộ, ngành; Thanh tra tỉnh và Thanh tra Sở - Thanh tra Sở và cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành. Theo đó, Luật Thanh tra cần sửa đổi làm rõ mô hình tổ chức của các cơ quan Thanh tra Nhà nước (TTNN), nhất là thanh tra các bộ, ngành cho phù hợp với quy mô, tính chất đa dạng, phức tạp của các bộ, ngành; làm rõ, phân biệt đối tượng thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành; quy định cụ thể và phân biệt rõ nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan TTNN.

Bên cạnh đó, công tác chỉ đạo, điều hành của các cơ quan thanh tra phải đảm bảo sao cho hoạt động thanh tra được tiến hành trên cơ sở của lý luận và quy trình, phương pháp nghiệp vụ; phải kịp thời, linh hoạt, có trọng tâm, trọng điểm, đáp ứng được các yêu cầu của công tác quản lý và không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan, bám sát các yêu cầu cải cách hành chính. Đổi mới tư duy trong chỉ đạo, điều hành của các cơ quan thanh tra theo hướng đề cao tính hiệu quả, tính chịu trách nhiệm và tính chuyên nghiệp trong hoạt động, coi đây là yếu tố then chốt, quyết định trong hoạt động của mỗi tổ chức thanh tra cũng như trong việc thực hiện nhiệm vụ PCTN của cán bộ thanh tra. Tăng cường phối hợp liên ngành trong chỉ đạo và tổ chức hoạt động thanh tra, PCTN.

Do vậy, Thanh tra tỉnh Quảng Nam phải có kế hoạch rà soát, phương thức kiểm tra, đánh giá năng lực cán bộ trong thực thi nhiệm vụ, làm trong sạch đội ngũ công chức làm nhiệm vụ PCTN, kiên quyết xử lý, sẵn sàng loại bỏ cán bộ, công chức không có năng lực, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao, đưa ra khỏi lực lượng những công chức vi phạm tư cách, đạo đức, phẩm chất để tạo dựng niềm tin của Đảng và nhân dân vào đội ngũ này; góp phần làm cho ngành Thanh tra ngày càng trong sạch, vững mạnh và cán bộ thanh tra đáp ứng yêu cầu vừa hồng vừa chuyên.

leftcenterrightdel
 Ảnh minh họa

Ba là, bổ sung thêm một số quyền hạn cho các cơ quan thanh tra trong đấu tranh PCTN

Để tạo ra sức mạnh thực sự cho các cơ quan thanh tra trong đấu tranh PCTN, cần trang bị những quyền hạn tương xứng và đủ mạnh để các cơ quan thanh tra thực thi được nhiệm vụ này. Hiện nay, Luật Thanh tra, Luật PCTN và Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đã có những quy định về quyền hạn của các cơ quan thanh tra trong hoạt động này. Tuy nhiên, trước yêu cầu nâng cao vai trò của các cơ quan thanh tra trong đấu tranh PCTN, cần thiết phải bổ sung thêm một số quyền hạn cho các cơ quan thanh tra. Cụ thể như sau:

Cần tăng thẩm quyền cho thanh tra nhà nước trong các lĩnh vực: Xây dựng chiến lược và kế hoạch công tác; kiến nghị và đình chỉ những hành vi trái pháp luật, hành vi tham ô, lãng phí, cố ý làm trái trong quản lý kinh tế và thất thoát tài sản của nhà nước; kiến nghị xử lý người đứng đầu cơ quan, tổ chức để xảy ra tham nhũng; có thẩm quyền xử lý một số cán bộ, công chức vi phạm khi thi hành công vụ. Bởi lẽ, trên thực tế, khi tiến hành thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và PCTN các cơ quan thanh tra thường gặp nhiều trở ngại do thẩm quyền không đủ mạnh, nhiều kiến nghị, kết luận đã có đề xuất, kiến nghị cụ thể, khách quan nhưng không được thực hiện đầy đủ và cũng chưa có chế tài để buộc phải thực hiện các kết luận thanh tra (KLTT).

Cần nghiên cứu giao cho người đứng đầu cơ quan thanh tra quyền chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra để tránh tình trạng trong quá trình xem xét phê duyệt chương trình kế hoạch thanh tra, những nội dung đề xuất của cơ quan thanh tra bị loại bỏ hoặc bị cắt xén bởi thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước, tạo ra những vùng cấm trong đấu tranh chống tham nhũng.

Để đảm bảo tính kịp thời trong việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, cần tăng thẩm quyền cho cơ quan thanh tra và thủ trưởng cơ quan thanh tra trong việc chủ động ra quyết định thanh tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật được phát hiện qua thanh tra; nghiên cứu bổ sung quy định cơ quan TTNN được quyền khởi tố và điều tra ban đầu khi phát hiện vi phạm pháp luật có dấu hiệu tội phạm. Quy định này nhằm tăng tính chủ động cho các cơ quan thanh tra nhà nước, tránh bỏ lọt các hành vi vi phạm pháp luật.

Bốn là, khuyến khích, tạo điều kiện để công chức thực hiện nhiệm vụ PCTN tự học tập, rèn luyện; nâng cao năng lực, đạo đức và có chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thanh tra

Khuyến khích, tạo điều kiện để công chức thực hiện nhiệm vụ PCTN nêu cao ý thức tự giác, tự tu dưỡng, rèn luyện, nhất là rèn luyện trong thực tiễn. Đây là yếu tố “tự thân” rất quan trọng đối với mỗi cán bộ, công chức ngành thanh tra. Trong môi trường, điều kiện làm việc của mỗi công chức thanh tra hiện nay có rất nhiều cám dỗ, nếu không tự chủ được bản thân thì rất dễ lạm quyền, sa ngã, rất dễ bị lợi dụng dẫn đến suy thoái về đạo đức lối sống, tiêu cực, tham nhũng, không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Vì vậy, cấp uỷ, thủ trưởng các cơ quan thanh tra phải rất quan tâm, khích lệ, biểu dương sự cố gắng, sự tự giác rèn luyện, tu dưỡng của mỗi công chức thanh tra, phát huy tính sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của họ. Mỗi công chức thanh tra phải luôn luôn ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ kính yêu “Cán bộ thanh tra như cái gương cho người ta soi mặt, gương mờ thì không soi được”.

Về lâu dài, tỉnh Quảng Nam cần quan tâm và ưu tiên cho ngành Thanh tra trong việc thu hút nhân tài về làm việc trong Ngành và mạnh dạn áp dụng chế độ thu nhập mới theo phương châm thu nhập đủ trang trải nhu cầu sinh hoạt, tái sản xuất sức lao động của thanh tra viên đồng thời chú trọng trả mức lương cao, hợp lý cho những cán bộ có tài năng thực sự và phẩm chất đạo đức tốt. Các giải pháp đưa ra cần gắn liền với các chính sách đãi ngộ, cải thiện tiền lương cho cán bộ, công chức trong Ngành, có như vậy mới tạo động lực cho thanh tra viên phấn đấu để hoàn thành tốt nhiệm vụ nhằm mục tiêu phát triển toàn diện và lâu dài cho lực lượng thanh tra viên ở tỉnh Quảng Nam.

Năm là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và ứng dụng khoa học, công nghệ

Như đã nói ở trên, tình trạng tham nhũng ngày càng diễn biến với những thủ đoạn hết sức tinh vi và phức tạp, vì vậy việc phát hiện được các hành vi tham nhũng gặp không ít khó khăn vì đối tượng tham nhũng là những người có chức vụ, quyền hạn, hành vi tham nhũng thường được che đậy dưới những thủ đoạn rất tinh vi. Chính vì vậy, để công tác PCTN đạt hiệu quả, cần trang bị những phương tiện làm việc hiện đại để hỗ trợ cho các cơ quan thanh tra nhà nước trong việc nhanh chóng phát hiện các hành vi tham nhũng cũng như có thể nhanh chóng đưa ra kết luận, kiến nghị và quyết định xử lý về thanh tra sớm và đúng nhất. 

Bên cạnh điều kiện làm việc, cơ sở vật chất, các cơ quan thanh tra trong tỉnh rất cần quan tâm đến yếu tố tinh thần, cần thường xuyên tổ chức các sinh hoạt tập thể, các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, giao lưu với các đơn vị trong và ngoài địa phương… để tạo không khí phấn khởi và rèn luyện sức khoẻ cho cán bộ thanh tra viên./.

 Nguyễn Thị Thanh Nhung