Giám sát hoạt động Đoàn thanh tra là một khâu trong chu trình của hoạt động thanh tra, nhằm theo dõi, nắm bắt thường xuyên, chính xác và khách quan việc chấp hành pháp luật, tuân thủ chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử của công chức thanh tra và ý thức kỷ luật của Trưởng Đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra.

Đồng thời, qua hoạt động giám sát giúp nắm được tình hình thực hiện nhiệm vụ và triển khai hoạt động thanh tra, những khó khăn, vướng mắc để kịp thời có biện pháp chấn chỉnh, xử lý đảm bảo thực hiện đúng mục đích, yêu cầu, nội dung trong quyết định thanh tra.

Thực trạng giám sát hoạt động Đoàn Thanh tra tại Thanh tra tỉnh Thái Bình

Thực hiện Thông tư liên tịch số 03/2014/TT-TTCP-BNV ngày 08/9/2014 của Thanh tra Chính phủ và Bộ Nội vụ về việc hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của thanh tra tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, thanh tra huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; ngày 06/10/2015 UBND tỉnh có Quyết định số 2328/QĐ-UBND phê duyệt Quy chế tổ chức, hoạt động của cơ quan Thanh tra tỉnh Thái Bình. Theo đó, Thanh tra tỉnh có Phòng Giám sát, kiểm tra, xử lý sau thanh tra.

Phòng có 05 cán bộ công chức. Sau gần 03 năm thành lập, hoạt động giám sát Đoàn thanh tra tại Thanh tra tỉnh Thái Bình đã đi vào nề nếp, thực hiện việc giám sát theo các quy định tại Thông tư số 05/2015/TT-TTCP ngày 10/9/2015 của Thanh tra Chính phủ.

Mỗi Đoàn thanh tra được phân công cho 02 công chức thực hiện việc giám sát; nhiệm vụ giám sát được giao cụ thể trong Quyết định thành lập Đoàn thanh tra. Công chức thực hiện việc giám sát có quyền yêu cầu Trưởng đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra gửi Quyết định thanh tra, Kế hoạch tiến hành thanh tra, dự thảo báo cáo tiến độ, báo cáo kết quả thanh tra và các tài liệu có liên quan đến nội dung giám sát để nghiên cứu và thực hiện quyền giám sát, đồng thời có trách nhiệm về nhiệm vụ được phân công và báo cáo kết quả với Chánh Thanh tra tỉnh.

Trong thời gian tiến hành thanh tra, công chức thực hiện nhiệm vụ giám sát chủ động làm việc trực tiếp với đối tượng thanh tra hoặc các tổ chức, cá nhân có liên quan để nắm bắt hoạt động của Đoàn thanh tra, nắm bắt các kiến nghị, phản ánh hoặc khiếu nại, tố cáo của đối tượng thanh tra đối với hành vi của Trưởng đoàn thanh tra và thành viên Đoàn thanh tra. Kết thúc nội dung làm việc đều được lập thành biên bản và lưu trong hồ sơ giám sát.

leftcenterrightdel
 Ông Vũ Quang Dương, Phó Chánh Thanh tra, phụ trách Thanh tra tỉnh trao tặng khen thưởng cho các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong năm 2018 (ảnh internet)

Tại các buổi báo cáo tiến độ, báo cáo kết quả thanh tra, công chức được giao nhiệm vụ giám sát trình bày báo cáo tiến độ giám sát, kết quả giám sát, những khó khăn, vướng mắc, kiến nghị, đề xuất với lãnh đạo Thanh tra tỉnh. Kết thúc mỗi cuộc giám sát, công chức được giao nhiệm vụ có trách nhiệm lập và bàn giao hồ sơ giám sát cho bộ phận lưu trữ (Văn phòng Thanh tra tỉnh) và được quản lý cùng với hồ sơ thanh tra.

Theo đánh giá của Thanh tra tỉnh Thái Bình, từ khi thành lập phòng Giám sát hoạt động Đoàn thanh tra đến nay, hiệu quả hoạt động công tác thanh tra được nâng lên rõ rệt. Cán bộ, công chức làm nhiệm vụ thanh tra luôn có ý thức chấp hành các quy trình, quy định, thủ tục và pháp luật Nhà nước, quy tắc ứng xử; luôn giữ kỷ luật, kỷ cương trong thi hành nhiệm vụ; luôn có ý thức phấn đấu hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao. Việc tuân thủ các trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra được thực hiện nghiêm túc; hồ sơ các cuộc thanh tra được hoàn thiện ngăn nắp, đầy đủ; tiến độ thời gian tiến hành thanh tra được đảm bảo đúng quy định, nội dung thanh tra bám sát Kế hoạch và Quyết định đã phê duyệt.

Trong 02 năm 2016, 2017 và 6 tháng đầu năm 2018, Thanh tra tỉnh Thái Bình đã thực hiện 56 cuộc thanh tra cùng với thực hiện 56 cuộc giám sát hoạt động Đoàn thanh tra, ban hành 21 văn bản đôn đốc việc xử lý sau thanh tra và đôn đốc việc thực hiện Kết luận thanh tra, kiến nghị thu hồi số tiền sai phạm là    24,3 tỷ đồng; đôn đốc thu hồi được 23,12 tỷ đồng, đạt 95,1%.

Những khó khăn, vướng mắc 

Thanh tra tỉnh Thái Bình cho rằng, hiện nay công tác giám sát hoạt động Đoàn thanh tra có những khó khăn, vướng mắc cần khắc phục. Cụ thể, theo quy định tại Thông tư 05/2015/TT-TTCP ngày 10/9/2015 của Thanh tra Chính phủ: Chậm nhất là 15 ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc cuộc thanh tra, Tổ giám sát, công chức được giao nhiệm vụ giám sát hoạt động Đoàn thanh tra có trách nhiệm Báo cáo kết quả giám sát đối với người ra quyết định thanh tra.

Như vậy, có thể hiểu việc giám sát hoạt động Đoàn thanh tra sẽ chấm dứt khi Đoàn thanh tra có thông báo kết thúc cuộc thanh tra tại đơn vị. Nhưng thực tế, sau khi có văn bản thông báo kết thúc thanh tra tại đơn vị, Đoàn thanh tra còn xây dựng Báo cáo kết quả thanh tra, dự thảo Kết luận thanh tra, xin ý kiến chỉ đạo của cấp trên… Quy định này chưa được cụ thể, rõ ràng đối với hoạt động giám sát.

 Trên thực tế, Trưởng Đoàn thanh tra thường là Phó Chánh Thanh tra hoặc Trưởng phòng. Do đó, công chức được giao nhiệm vụ giám sát còn e dè, thiếu chủ động trong việc yêu cầu Đoàn thanh tra báo cáo, giải trình, chưa nói đến việc xử lý các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động Đoàn thanh tra hay xử lý ý kiến khác nhau giữa các thành viên Đoàn thanh tra và Trưởng đoàn thanh tra về những vấn đề liên quan đến nội dung thanh tra.

Cùng với đó, quy định về trình tự, thủ tục tiến hành giám sát hoạt động của Đoàn thanh tra thực chất mới chỉ dừng ở quy định nội dung giám sát, việc chuẩn bị tổ chức giám sát, việc thực hiện chế độ báo cáo với người ra quyết định thanh tra, báo cáo kết quả giám sát... chưa quy định chi tiết về trình tự, thủ tục tiến hành giám sát trong quá trình Đoàn thanh tra tiến hành thanh tra tại nơi được thanh tra. Như quá trình Đoàn thanh tra làm việc với đối tượng được thanh tra; tiến hành kiểm tra, xác minh; làm việc với cá nhân, tổ chức có liên quan thì đều phải có người giám sát tham gia tại buổi làm việc hay chỉ khi cần thiết...

Việc xin ý kiến chỉ đạo của người ra quyết định thanh tra đối với những vướng mắc, khó khăn của Đoàn thanh tra có sự trùng lắp. Theo quy định, khi có khó khăn, vướng mắc thì Trưởng đoàn phải kịp thời báo cáo người ra quyết định thanh tra, trong khi đó nếu người ra quyết định thanh tra cử công chức giám sát hoạt động của Đoàn thanh tra thì công chức đó cũng có trách nhiệm báo cáo những khó khăn, vướng mắc của Đoàn thanh tra để xin chỉ đạo của người ra quyết định thanh tra. Nếu cả hai đối tượng trên cùng thực hiện nhiệm vụ này thì trùng lắp. Nếu Trưởng đoàn thanh tra chỉ thông tin đến công chức giám sát, rồi công chức giám sát báo cáo người ra quyết định thanh tra thì có thể không đáp ứng kịp thời yêu cầu công việc và tạo khoảng cách giữa người ra quyết định thanh tra với Đoàn thanh tra.

Ngoài ra, một số cán bộ thanh tra nhận thức vẫn chưa đầy đủ và đúng đắn về nhiệm vụ giám sát, Đoàn thanh tra thì không muốn bị giám sát; đối với người làm nhiệm vụ giám sát thì ngại va chạm.

Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giám sát hoạt động Đoàn thanh tra

Từ những tồn tại nêu trên, Thanh tra tỉnh Thái Bình đã đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giám sát hoạt động Đoàn thanh tra. Đó là, tiếp tục hoàn thiện xây dựng quy định, quy trình, quy chế hoạt động giám sát, sao cho sát thực, hiệu quả. Kiến nghị với Thanh tra Chính phủ sửa đổi, bổ sung Thông tư 05/2015/TT-TTCP theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn về thời gian kết thúc việc giám sát, quy định chi tiết về trình tự, thủ tục tiến hành giám sát trong việc kiểm tra, xác minh làm việc với đối tượng được thanh tra.

Đồng thời, đổi mới quan điểm nhìn nhận, đánh giá về mục đích giám sát hoạt động Đoàn thanh tra. Hiện nay, vẫn có quan điểm khác nhau về mục đích giám sát hoạt động Đoàn thanh tra. Có quan điểm cho rằng, giám sát không chỉ nhằm mục đích để Đoàn thanh tra tuân thủ kế hoạch, nội dung thanh tra, quy tắc ứng xử của cán bộ thanh tra… mà còn có mục đích là giúp lãnh đạo trong công tác thẩm định dự thảo kết luận thanh tra. Trong các buổi họp thông qua dự thảo kết luận thanh tra đều có sự tham gia của cán bộ giám sát để nắm bắt kịp thời thông tin phục vụ cho việc xây dựng Báo cáo thẩm định trước khi trình lãnh đạo thanh tra ký ban hành.

Để đạt được cùng lúc mục đích của hai hoạt động này thì trong quá trình chỉ đạo, điều hành, lãnh đạo cần phải được tạo điều kiện cho Cán bộ giám sát tham gia vào tất cả các khâu, chu trình tiến hành một cuộc thanh tra (nhất là trong giai đoạn thông qua dự thảo kết luận thanh tra) nhằm có đầy đủ thông tin, tài liệu phục vụ cho việc thực hiện nhiệm vụ của mình. Có như vậy, việc giám sát hoạt động Đoàn thanh tra mới đi vào thực chất, mới đảm bảo đạt được mục đích của việc giám sát và thẩm định dự thảo kết luận thanh tra. 

Cũng theo Thanh tra tỉnh Thái Bình, cần phải tăng thẩm quyền cho chủ thể giám sát nhằm đạt được mục đích của hoạt động giám sát và thẩm định dự thảo kết luận thanh tra. Theo đó, chủ thể giám sát cần được bổ sung thêm quyền: Yêu cầu đối tượng thanh tra cung cấp thông tin, tài liệu nhằm đối chiếu, xác minh thông tin với báo cáo của Đoàn thanh tra; tham dự các buổi làm việc của Đoàn thanh tra với đối tượng thanh tra nếu thấy cần thiết; tham dự các buổi thông qua biên bản làm việc, các buổi giải trình liên quan tới nội dung thanh tra.

Mặt khác, sửa đổi, bổ sung về cơ chế thực hiện giám sát; trình tự, thủ tục giám sát cho phù hợp với Thanh tra cấp huyện, sở. Các cuộc thanh tra hành chính ở cấp huyện, sở thường do Lãnh đạo cơ quan thanh tra làm trưởng đoàn, do đó việc cử cán bộ, công chức thực hiện giám sát hoạt động Đoàn thanh tra theo Quy chế là không phù hợp. Vì vậy, đối với cấp này, chỉ cần quy định giao trách nhiệm tự giám sát cho Chánh thanh tra huyện, sở thực hiện nhiệm vụ giám sát.

Ngoài ra, căn cứ phạm vi, tính chất, mức độ và nội dung của từng cuộc thanh tra, người ra quyết định thanh tra xem xét, quyết định có hay không việc thành lập Tổ giám sát hoặc giao công chức thực hiện việc giám sát hoạt động của Đoàn thanh tra. Cán bộ, công chức được giao thực hiện nhiệm vụ giám sát hoạt động Đoàn thanh tra phải là người am hiểu về lĩnh vực được thanh tra, pháp luật thanh tra; có phẩm chất chính trị, tư cách đạo đức tốt; có ý thức trách nhiệm, liêm khiết, trung thực, công minh, khách quan.

Riêng đối với cá nhân được giao nhiệm vụ giám sát, phát huy tốt hơn nữa vai trò trách nhiệm của mình để có thể đảm đương được nhiệm vụ, giữ vững lập trường, không ngừng học tập và nghiên cứu để nâng cao trình độ phục vụ công tác./.

Hoàng Minh