Ngay sau khi Luật Thanh tra năm 2010 có hiệu lực thi hành, UBND TP Hà Nội đã kịp thời chỉ đạo quán triệt, triển khai thực hiện các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; thực hiện đồng bộ các biện pháp để tăng cường hiệu quả hoạt động thanh tra và thường xuyên rà soát các kết luận thanh tra kinh tế - xã hội; xử lý kịp thời các kiến nghị của cơ quan thanh tra; chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường phối hợp, tránh chồng chéo, trùng lắp trong hoạt động thanh tra, nhất là thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp; tăng cường thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các đơn vị trong việc chấp hành pháp luật về thanh tra…

Đồng thời, đã tập trung chỉ đạo kịp thời phát hiện những bất cập về cơ chế, chính sách; sai phạm trong việc chấp hành các quy định của pháp luật; tồn tại, thiếu sót trong công tác quản lý Nhà nước, từ đó kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định của pháp luật, chấn chỉnh, tăng cường công tác quản lý Nhà nước.

leftcenterrightdel
Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về thanh tra được các đơn vị thực hiện thường xuyên, với nhiều hình thức đa dạng, như: Tổ chức hội nghị tập huấn, hội thảo chuyên đề, tuyên truyền trên cổng thông tin điện tử của Thanh tra TP và các đơn vị, trên hệ thống loa truyền thanh của các xã, phường, thị trấn...

Cùng với việc tuyên truyền Luật Thanh tra, các cấp, các ngành TP đã tập trung tuyên truyền, phổ biến Hiến pháp, Luật Thủ đô, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, các luật chuyên ngành (Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Ngân sách Nhà nước...) góp phần nâng cao nhận thức cho cán bộ công chức và người dân, giúp phòng ngừa vi phạm.

Để đảm bảo hiệu quả công tác thanh tra, hàng năm, căn cứ định hướng chương trình thanh tra được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của TP, UBND TP ban hành kế hoạch công tác thanh tra, chỉ đạo các đơn vị xây dựng kế hoạch thanh tra và tổ chức triển khai thực hiện. Căn cứ Luật Thanh tra, hướng dẫn của Thanh tra Chính phủ, các bộ và chỉ đạo của UBND TP, Thanh tra TP và các cơ quan thanh tra đã khảo sát, xây dựng kế hoạch công tác thanh tra trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định. Thanh tra TP thường xuyên đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị trong việc xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch thanh tra hàng năm và việc triển khai thực hiện các chỉ đạo của UBND TP về công tác thanh tra, qua đó hạn chế tối đa việc chồng chéo, trùng lắp trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, các cơ quan thanh tra tăng cường phối hợp trao đổi thông tin ngay từ khi khảo sát, xây dựng kế hoạch thanh tra. Các kế hoạch thanh tra cũng được công khai trên cổng thông tin điện tử của Thanh tra TP và các đơn vị.

Tổng kết 6 năm thực hiện Luật Thanh tra (từ 1/7/2011 đến 30/6/2017), lực lượng thanh tra toàn TP Hà Nội đã triển khai 5.258 đoàn thanh tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung thanh tra trách nhiệm quản lý Nhà nước trên các lĩnh vực: Quản lý, sử dụng đất đai, đầu tư xây dựng, tài chính ngân sách, việc chấp hành pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, thanh tra về phòng, chống tham nhũng.

Bên cạnh thanh tra theo kế hoạch, chuyên đề như kiên cố hoá trường, lớp học và nhà công vụ cho giáo viên giai đoạn 2008 - 2012; thanh tra chuyên đề việc chấp hành pháp luật đất đai, công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thanh tra chuyên đề về quản lý và xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản theo chỉ đạo của bộ, ngành Trung ương, lực lượng thanh tra toàn TP còn thanh tra đột xuất theo chỉ đạo của Thành uỷ, UBND TP đối với các trường hợp có dấu hiệu sai phạm, trong đó nhiều đoàn có tính chất phức tạp, được dư luận và báo chí quan tâm, như: Thanh tra việc quản lý, sử dụng đất, thực hiện trình tự, thủ tục đầu tư, huy động vốn và trách nhiệm nhà đầu tư liên quan đối với công trình tại B5 Cầu Diễn, thanh tra việc thực hiện thay thế một số cây xanh trên địa bàn TP Hà Nội, thanh tra toàn diện việc phá dỡ, cấp phép xây dựng các nhà biệt thự thuộc sở hữu Nhà nước, nhà biệt thự đan xen sở hữu Nhà nước và tư nhân, thanh tra việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản được giao tại Công ty TNHHMTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội...

Qua thanh tra, phát hiện nhiều sai phạm về kinh tế, đã kiến nghị thu hồi tiền và tài sản có giá trị, kiến nghị xử lý trách nhiệm hàng nghìn tập thể và cá nhân có sai phạm, kiến nghị chuyển cơ quan điều tra 40 vụ. Ngoài ra, qua thanh tra đã phát hiện một số bất cập trong các quy định của pháp luật và đề xuất kiến nghị chấn chỉnh công tác quản lý Nhà nước trên nhiều lĩnh vực.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao, lực lượng thanh tra toàn TP cũng gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Báo cáo của ngành Thanh tra TP chỉ rõ một số khó khăn gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra, cụ thể như ở một số đơn vị, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về thanh tra còn mang tính hình thức, chưa tạo được chuyển biến căn bản về nhận thức trong các tổ chức, doanh nghiệp, đơn vị về trách nhiệm thực hiện Luật Thanh tra, nhất là về trách nhiệm tổ chức thực hiện kết luận thanh tra, yêu cầu của đoàn thanh tra; vẫn còn tình trạng chồng chéo giữa hoạt động thanh tra với kiểm tra, kiểm toán, giữa thanh tra các bộ, ngành Trung ương với thanh tra các sở, ngành của TP; việc triển khai thanh tra tại các đơn vị chưa đồng đều, toàn diện trên các lĩnh vực (nhất là ở cấp huyện); kết quả thanh tra tại một số đơn vị còn hạn chế, chưa có nhiều kiến nghị về sửa đổi những sơ hở, bất cập trong cơ chế chính sách, quy định pháp luật, kiến nghị xem xét kỷ luật trách nhiệm các cá nhân và tập thể vi phạm còn thiếu cụ thể, việc giám sát hoạt động đoàn thanh tra tại một số đơn vị còn mang tính hình thức, chưa phát huy được hiệu quả của hoạt động giám sát, việc tổ chức thực hiện kết luận thanh tra hiệu quả chưa cao, công tác theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc tổ chức thực hiện kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý về thanh tra tại một số đơn vị và sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong việc tổ chức thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra còn hạn chế... Những tồn tại, hạn chế này được UBND TP Hà Nội đánh giá có một phần nguyên nhân chính do hệ thống pháp luật nói chung, trong đó có Luật Thanh tra nói riêng còn bất cập, thiếu đồng bộ.

Có thể nói, sau 6 năm ban hành, về cơ bản, Luật Thanh tra năm 2010 đã tạo lập khung pháp lý quan trọng trong việc hoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra. Luật Thanh tra đã góp phần củng cố, kiện toàn tổ chức các cơ quan thanh tra; đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra ngày càng lớn mạnh, trưởng thành; hoạt động thanh tra được triển khai đồng bộ, hiệu quả, góp phần không nhỏ trong công tác quản lý Nhà nước, duy trì trật tự, kỷ cương xã hội.

Tuy nhiên, Luật Thanh tra và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành vẫn còn những hạn chế, bất cập cần được xem xét để điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện. Trong đó, chủ yếu là những vấn đề liên quan đến việc xác định vị trí, vai trò, chức năng, quyền hạn của các cơ quan thanh tra Nhà nước để đảm bảo sự chủ động, độc lập cần thiết trong hoạt động thanh tra, về cơ chế đảm bảo thực hiện quyền trong hoạt động thanh tra và thực hiện các kết luận, kiến nghị về thanh tra, về chế tài xử lý các vi phạm trong quá trình thanh tra để làm cơ sở thực hiện, đảm bảo tính nghiêm minh, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thanh tra và về trình tự, thủ tục hoạt động thanh tra chuyên ngành tại Luật Thanh tra, các nghị định, thông tư hướng dẫn là cần thiết để đảm bảo tính chặt chẽ và minh bạch khi thanh tra…

Qua triển khai Luật Thanh tra trên địa bàn TP Hà Nội cho thấy, để khắc phục các khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra, đáp ứng yêu cầu của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong thời gian tới, các cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Thanh tra và các nghị định liên quan để đảm bảo hệ thống pháp luật về thanh tra thống nhất, đồng bộ, phù hợp với thực tiễn, nâng cao được chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra, khẳng định được vị trí, vai trò của cơ quan thanh tra.

Bên cạnh đó, các cấp, các ngành cũng cần thực hiện đồng bộ các giải pháp về tổ chức thi hành Luật Thanh tra, trong đó tập trung vào các nội dung mà UBND TP Hà Nội kiến nghị:

Thứ nhất, tăng cường trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh tra; chỉ đạo thực hiện kết luận thanh tra. Trong đó, tập trung định hướng chỉ đạo chung hoạt động thanh tra hướng vào việc phát hiện, chấn chỉnh và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật; kiến nghị khắc phục những sơ hở, bất cập trong công tác quản lý và cơ chế, chính sách; thúc đẩy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội và phải gắn với công tác cải cách hành chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí của các cấp, các ngành. Việc chỉ đạo, định hướng công tác thanh tra hành chính hàng năm cần có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực dễ xảy ra tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, như: Đầu tư xây dựng; quản lý, sử dụng đất đai; mua sắm tài sản công; quản lý tài chính, thu chi ngân sách; quản lý, sử dụng vốn, tài sản của các doanh nghiệp Nhà nước...

Ngoài thanh tra theo kế hoạch, quan tâm chỉ đạo thanh tra chuyên đề trên các lĩnh vực quản lý Nhà nước mà báo chí và dư luận quan tâm để phát hiện, xử lý, khắc phục những vi phạm, bất cập, kiến nghị hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách trên lĩnh vực được thanh tra; đồng thời, phát hiện mô hình mới, có hiệu quả trong quản lý Nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội để nhân rộng.

Bên cạnh đó, quan tâm chỉ đạo hoạt động thanh tra, kiểm tra chuyên ngành theo nguyên tắc quản lý Nhà nước đến đâu thì thanh tra, kiểm tra đến đó.

Tăng cường công tác quản lý Nhà nước và nắm tình hình để chỉ đạo thanh tra đột xuất, thanh tra công vụ nhằm xử lý kịp thời vi phạm, tiêu cực, tham nhũng.

Thứ hai, các cơ quan thanh tra chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra, đảm bảo hoạt động thanh tra đúng quy trình, đảm bảo thời hạn, không để kéo dài.

Việc ban hành kết luận thanh tra, các kiến nghị và các quyết định xử lý kết quả thanh tra phải kịp thời, khách quan đúng pháp luật, nhưng cũng cần phù hợp với thực tiễn và có tính khả thi. Qua thanh tra nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì kịp thời phối hợp với cơ quan công an và viện kiểm sát nhân dân để đánh giá, làm thủ tục chuyển hồ sơ để điều tra làm rõ.

Tăng cường thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các đơn vị trong việc thực hiện pháp luật về thanh tra.

Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan: Thanh tra, kiểm toán Nhà nước và các cơ quan hữu quan để hạn chế sự chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Làm tốt công tác phối hợp với các cơ quan công an, viện kiểm sát để kịp thời xử lý, theo dõi kết quả các vụ việc có dấu hiệu tội phạm cơ quan thanh tra kiến nghị khởi tố.

Thứ ba, nghiêm túc thực hiện các kết luận thanh tra của đơn vị và kết luận thanh tra của cấp trên.

Tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, quyết định và kiến nghị về xử lý về thanh tra.

Thường xuyên rà soát việc tổ chức thực hiện các kết luận thanh tra; tập trung thực hiện dứt điểm các kết luận thanh tra chưa thực hiện xong, nhất là việc thu hồi số kinh phí nợ đọng qua thanh tra, việc xem xét, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân có sai phạm.

Thứ tư, quan tâm nâng cao chất lượng, năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ, công chức thanh tra.

Thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức thanh tra, nhất là kỹ năng tác nghiệp thanh tra, kỹ năng tham mưu kết luận và kiến nghị xử lý vi phạm được phát hiện qua thanh tra.

Chú trọng việc giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, thực hiện tốt văn hóa thanh tra; xây dựng người cán bộ, công chức thanh tra có đạo đức, có văn hóa, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

Thiết nghĩ, những kiến nghị của UBND TP Hà Nội là hoàn toàn hợp lý. Bởi lẽ, việc hoàn thiện các quy định của Luật Thanh tra sẽ góp phần quan trọng khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra, đáp ứng yêu cầu của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong thời gian tới./.

Đỗ Quyên