Thủ tướng Chính phủ mới có Quyết định 146 QĐ/TTg phê duyệt Đề án thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát, nhằm phản ảnh đầy đủ về quy mô của nền kinh tế Việt Nam. Thời điểm hoàn thành các danh mục chưa được quan sát trong năm 2019 và đến năm 2020 sẽ đưa 5 thành tố vào tính toán GDP.

Trong một nền kinh tế ở bất cứ Quốc gia nào cũng thường có 2 khu vực: Kinh tế được quan sát và kinh tế chưa được quan sát phản ảnh. Trong đó, khu vực chưa được quan sát có 5 thành tố gồm: 1) Hoạt động kinh tế ngầm là hoạt động kinh tế hợp pháp nhưng được giấu diếm có chủ ý nhằm trốn nghĩa vụ thuế và các nghĩa vụ pháp lý khác với Nhà nước. 2) Kinh tế bất hợp pháp bị cấm hoặc hợp pháp nhưng chưa được đăng ký. 3) Nhóm kinh tế chưa chính thức. 4) Nhóm tự sản tự tiêu. 5) Nhóm kinh tế bị bỏ sót trong quá trình thu thập thống kê vì nhiều nguyên nhân.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng trên đó là do trình độ nhận thức; do ý thức tự giác với pháp luật của các hộ và doanh nghiệp sản xuất kinh doanh; do luật pháp chúng ta còn tồn tại khe hở, bị luồn lách, lợi dụng. Bên cạnh đó, còn do một bộ phận cán bộ công chức chuyên quản nơi lỏng thiếu trách nhiệm, thậm chí bảo kê cho những hành động vi phạm pháp luật. Ngoài ra, còn do thiếu các biện pháp kiểm tra, giám sát một cách minh bạch, công khai, thường xuyên đối với sản xuất kinh doanh; việc bán hàng không xuất hóa đơn, không có máy tính tiền nối mạng với Cục thuế địa phương một cách liên tục; việc công khai minh bạch doanh thu, lợi nhuận, tiền nộp thuế của các tổ chức cá nhân chưa được thực hiện một cách nghiêm túc và rộng rãi.

leftcenterrightdel
 

Bán hàng tại siêu thị cần được xuất hóa đơn thuế VAT đầy đủ để vừa đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng vừa giúp thu thuế cho Nhà nước.

Kinh nghiệm cho thấy ngay thời kỳ mấy chục năm về trước, các cán bộ chuyên quản của Sở Tài chính, cơ quan Thuế, các địa phương, họ làm rất chặt chẽ và trách nhiệm, rất ít khi bỏ sót một đồng tiền thuế nào của Nhà nước cả. Vậy mà chục năm gần đây việc trốn thuế, lách thuế, nợ thuế nhiều tỉ đồng lại diễn ra một cách thường xuyên mà dường như chưa có những biện pháp giải quyết dứt điểm.

Bởi vậy, để thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát, điều quan trọng là phải chú ý một số yêu cầu cơ bản sau đây:

Thứ nhất, phải dùng kỹ thuật để quản lý. Các hộ sản xuất kinh doanh và các doanh nghiệp phải thực hiện việc mua bán giao dịch có hóa đơn chứng từ, thông qua chuyển khoản, lắp đặt các máy tính, sử dụng hóa đơn điện tử một cách nghiêm ngặt.

Thứ hai, hoạt động kinh doanh, thanh toán phải được nối mạng với Cục thuế một cách liên tục. Công khai minh bạch doanh thu lợi nhuận nộp ngân sách của các đơn vị để nhân dân, doanh nghiệp giám sát và giám sát lẫn nhau tạo điều kiện cho các cán bộ chuyên quản thực hiện nhiệm vụ một cách nghiêm túc và trách nhiệm chống tiêu cực nội bộ.

Thứ ba, cần xử lý nghiêm các đơn vị vi phạm pháp luật về thống kê kế toán xuất hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ với ngân sách đồng thời cũng xử lý nghiêm các cán bộ chuyên quản với các địa phương, khen thưởng các cá nhân, tổ chức xuất sắc thi hành nhiệm vụ thống kê thu nộp thuế của nhiệm vụ được giao... Biểu dương các đơn vị làm ăn nghiêm túc, minh bạch và có những khen thưởng thích đáng.

Thứ tư, tăng cường công tác tuyên truyền các quy đinh của pháp luật về vấn đề này để mọi người dân và doanh nghiệp đều nắm được, tránh tình trạng vi phạm do không hiểu biết.

Làm được những vấn đề cơ bản trên thì việc thống kê nhóm kinh tế không chính thức sẽ đạt hiệu quả cao góp phần vào việc phản ảnh GDP của Việt Nam đầy đủ và chính xác hơn, làm cơ sở cho việc hoạch định các kế hoạch năm và những kế hoạch nhiều năm tiếp theo. Ở đó, vai trò của Tổng cục Thống kê, Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế là vô cùng quan trọng trong trước mắt cũng như lâu dài./.

Vũ Vinh Phú - Nguyên Phó Giám đốc Sở Thương mại Hà Nội