Tổng bí thư Lê Hồng Phong tên thật là Lê Huy Doãn, sinh ra tại làng Đông, xã Hưng Thông, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Người là một trong những đảng viên đầu tiên của Đảng, là Tổng Bí thư thứ hai của Ðảng, người học trò gương mẫu và xuất sắc của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. 

Người cộng sản kiên cường, nhà lãnh đạo tài năng

Khi chiến tranh thế giới lần thứ nhất kết thúc, để cứu vãn nền kinh tế suy thoái, thực dân Pháp thi hành chính sách vừa bóc lột nhân dân chính quốc, vừa ra sức bóc lột nhân dân thuộc địa. Giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam vốn đã cực khổ lại càng cực khổ thêm. Trước tình cảnh ấy, tháng 1/1924, lúc chưa đầy 22 tuổi, đồng chí đã cùng Phạm Hồng Thái sang Xiêm (nay là Thái Lan) rồi sang Quảng Châu (Trung Quốc) tìm đường cứu nước. Tháng 4/1924, đồng chí gia nhập Tâm Tâm xã, một tổ chức cách mạng do Hồ Tùng Mậu và Lê Hồng Sơn thành lập. Tháng 3/1925, đồng chí tham gia nhóm cách mạng đầu tiên gồm 9 người do Nguyễn Ái Quốc tổ chức và sau đó được kết nạp làm đảng viên cộng sản dự bị. Cũng trong năm 1925, Lê Hồng Phong dự lớp huấn luyện chính trị do Nguyễn Ái Quốc vừa là người phụ trách đồng thời là giảng viên chính. Năm đó, Lê Hồng Phong tham gia Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội và cùng với Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn, v.v... điều hành các công tác của Tổng bộ. Tiếp đó, với sự giới thiệu của Nguyễn Ái Quốc, Lê Hồng Phong được vào học Trường võ bị Hoàng Phố. Trong thời gian này, Lê Hồng Phong còn tham gia hoạt động trong Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông do Nguyễn Ái Quốc và một số nhà cách mạng châu Á thành lập.

Tháng 2/1926, Lê Hồng Phong được kết nạp vào Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tháng 10/1926, đồng chí được cử sang Liên Xô theo học tại Trường Lý luận quân sự không quân ở Lêningrát (nay là thành phố Xanh Pêtécpua) và tiếp tục theo học Trường đào tạo phi công quân sự ở Bôrítxgơlépxcơ. Trong 3 năm (từ 1928-1931), đồng chí theo học tại Trường Đại học Phương Đông, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Liên Xô và sau khi hoàn thành chương trình đại học, đồng chí đã được chuyển tiếp làm nghiên cứu sinh.

Tháng 11/1937, Lê Hồng Phong bí mật về Sài Gòn, cùng Trung ương tích cực chỉ đạo việc thực hiện chủ trương chiến lược mới của Đảng. Nắm sát tình hình thực tế, Lê Hồng Phong đã cùng với Trung ương Đảng, đứng đầu là đồng chí Nguyễn Văn Cừ, quyết định chuyển Mặt trận thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương thành Mặt trận thống nhất dân chủ Đông Dương (gọi tắt là Mặt trận dân chủ Đông Dương), nhằm tập hợp rộng rãi hơn nữa đông đảo quần chúng, tranh thủ hơn nữa mọi lực lượng. Mặt trận dân chủ Đông Dương không chỉ bao gồm những lực lượng có tinh thần phản đế mà còn mở rộng đến các tầng lớp tư sản, địa chủ, các đảng phái cải lương ít nhiều tiến bộ, các thủ lĩnh dân tộc, tôn giáo, tán thành đấu tranh vì tự do, cơm áo, hòa bình. Mặt trận không chỉ bao gồm những người tán thành dân chủ thuộc ba nước ở Đông Dương, mà còn bao gồm cả những ngoại kiều, những người Pháp tán thành các khẩu hiệu đó. Trong điều kiện khó khăn và phức tạp của tình hình lúc bấy giờ, chủ trương thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương của Đảng là đúng, thu hút được rộng rãi mọi lực lượng. Vì vậy, phong trào đấu tranh của quần chúng tiếp tục phát triển và giành được những thắng lợi có ý nghĩa lớn. Trình độ giác ngộ của quần chúng cao hơn, trình độ tổ chức và lãnh đạo của các tổ chức Đảng vững vàng hơn, các khẩu hiệu đấu tranh chính xác, sát hợp hơn.

Tháng 5/1938, lần đầu tiên ở Đông Dương, Lễ Kỷ niệm ngày Quốc tế lao động được tổ chức công khai. Riêng ở Hà Nội, cuộc biểu dương lực lượng ngày 1/5 đã có trên 25000 người tham dự. Thắng lợi đó đã khẳng định việc thành lập Mặt trận dân chủ là việc làm kịp thời, đúng đắn.

Có thể nói, Tổng Bí thư Lê Hồng Phong là một Người cộng sản kiên cường, nhà lãnh đạo tài năng là một tấm gương mẫu mực trong việc kết hợp giữa học và hành, lý luận và thực tiễn. Người còn là một nhà hoạt động quốc tế nhiệt thành. Ở Người thể hiện rất sâu sắc lòng yêu nước kết hợp với tinh thần quốc tế, cách mạng Việt Nam kết hợp với cách mạng thế giới.

Khí phách bất khuất và tấm gương kiên trung hy sinh anh dũng

Giữa lúc những chủ trương đúng đắn của Đảng đang được sự hưởng ứng mạnh mẽ của các tầng lớp nhân dân, thúc đẩy họ đấu tranh giành nhiều thắng lợi mới, thì Lê Hồng Phong bị bắt ngày 22/6/1938. Bọn mật thám dùng mọi thủ đoạn tra tấn, dụ dỗ nhưng đồng chí nhất quyết không khai. Không đủ chứng cớ để buộc tội, tòa án của đế quốc Pháp đành kết án đồng chí sáu tháng tù giam và ba năm quản thúc với lý do dùng thẻ căn cước giả. Trong thời gian bị quản thúc ở quê nhà, Lê Hồng Phong đã viết nhiều bài đăng trên các báo công khai của Đảng làm sáng tỏ những quan điểm của Đảng trong tình hình mới, nhằm tranh thủ tập hợp rộng rãi các lực lượng dân chủ và tiến bộ để đấu tranh đòi tự do, dân chủ, cải thiện dân sinh.

Cuối năm 1940, khi đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai bị bắt, đế quốc Pháp đã ghép thêm tội cho Lê Hồng Phong và đày ra Côn Đảo. Biết Lê Hồng Phong là cán bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng và là chồng của Nguyễn Thị Minh Khai, bọn trùm thực dân Pháp ở Nam Kỳ đã ra lệnh cho bọn chúa đảo phải tìm mọi cách hãm hại. Những đòn thù tàn ác, dã man đã làm Lê Hồng Phong kiệt sức dần và đồng chí mất ngày 5/9/1942 khi vừa tròn 40 tuổi. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, Lê Hồng Phong còn nói to lời trăng trối cho các bạn tù ở các phòng bên :"Xin chào tất cả các đồng chí. Nhờ các đồng chí nói với Đảng rằng, tới giờ phút cuối cùng, Lê Hồng Phong vẫn một lòng tin ở thắng lợi vẻ vang của cách mạng"(1).

40 tuổi đời, 20 năm hoạt động cách mạng liên tục, oanh liệt và đầy nhiệt huyết, đồng chí Lê Hồng Phong đã hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc. Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết về đồng chí Lê Hồng Phong cùng với những đồng chí là thế hệ cách mạng đầu tiên của Đảng là những người “… đã đặt lợi ích của Đảng, của cách mạng, của giai cấp, của dân tộc lên trước hết… Các đồng chí ấy đã vui vẻ hy sinh hết thảy, hy sinh cả tính mệnh mình cho Đảng, cho giai cấp, cho dân tộc. Các đồng chí ấy đã đem xương máu của mình vun tưới cho cây cách mạng, cho nền cây cách mạng khai hoa, kết quả tốt đẹp như ngày nay”(2). Tại Lễ Kỷ niệm 110 năm ngày sinh Tổng Bí thư Lê Hồng Phong, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh:“Cuộc đời của đồng chí Lê Hồng Phong trong như giọt sương mai, đẹp như ánh dương buổi sớm. Tấm gương chiến đấu kiên cường và sự hy sinh oanh liệt của đồng chí Lê Hồng Phong vì nền độc lập dân tộc, vì lý tưởng cộng sản sẽ sống mãi trong trái tim các thế hệ người Việt Nam chúng ta”(3).

Tấm gương sáng về tinh thần chiến đấu, hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc của cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong đang cổ vũ, tiếp sức cho chúng ta giành thắng lợi trong sự nghiệp đổi mới đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh. 

Đặc biệt, hiện nay Đảng ta đang tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Hơn bao giờ hết, chúng ta càng cần thấm đẫm hơn những lời cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong căn dặn: Khi đã học được lý luận thì “Những người cộng sản phải hiểu chủ nghĩa Mác - Lê-nin và thực hành chủ nghĩa Mác - Lê-nin theo điều kiện hiện thực”(4). Lúc thoái trào thì làm cho toàn Đảng thấm nhuần tinh thần tự phê bình và phê bình nghiêm túc“sau mỗi cuộc tranh đấu vô luận thắng hay bại, cần phải nghiên cứu kỹ càng các nguyên nhân để làm bài học, chứ không vì một thắng lợi mà múa tay múa chân, rung đùi, lắc gối, cũng không vì thất bại mà khổ tâm, nản chí, đâm ra do dự, lung lay… Phải lấy vận động tự chỉ trích bôn-sê-vích là một công tác thường trực(5). Hết lòng tin tưởng ở nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng, chỉnh đốn, giám sát Đảng, Lê Hồng Phong xác định: “Tốt nhất là kéo quảng đại quần chúng vận động tự chỉ trích(6). Đồng chí Lê Hồng Phong cũng nhắc nhở chúng ta: “Kinh nghiệm lịch sử cho ta biết rằng: Vô luận một nư­­ớc nào, dân tộc nào, giai cấp nào, đảng phái nào, nếu trong nội bộ chia rẽ, hành động không nhất trí thì không thể tranh đấu một cách thắng lợi với địch nhân”(7). Đó là những di huấn chính trị rất có ý nghĩa đối với Đảng ta hiện nay./.

Chú thích:
(1,4,5,6,7) - Lê Hồng Phong tiểu sử, NXB, CTQG, HN, 2007.
(2) - Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.6, NXB, CTQG, HN, 2002, trang. 159-160.
(3) - Đồng chí Lê Hồng Phong - Tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng, Tạp chí Cộng sản số 840 (10-2012).
Xem thêm:
Viện Nghiên cứu Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng: Đồng chí Lê Hồng Phong, một lãnh tụ xuất sắc của Đảng, NXB, CTQG, HN, 1997.

Nguyễn Văn Thanh