Ngày 09/5/2013 Chính phủ ban hành Nghị định số 42/2013/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục. Nghị định đã thể hiện sự đổi mới trong tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục trong đó:

Việc tăng cường trách nhiệm, tính chuyên nghiệp trong hoạt động thanh tra theo Luật Thanh tra năm 2010, với mục đích thanh tra là: “Nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân”.

Nội dung thanh tra, chuyển mạnh từ thanh tra nặng về chuyên môn giáo dục sang thanh tra quản lý (Công tác xây dựng kế hoạch, thực hiện kế hoạch phát triển giáo dục, công tác tuyển sinh; ban hành văn bản nội bộ, thực hiện điều lệ trường học, quy chế dân chủ, công tác kiểm tra, kiểm tra nội bộ trường học; công tác chỉ đạo, điều hành các hoạt động giáo dục trong và ngoài giờ lên lớp; đánh giá, xếp loại cán bộ, giáo viên và người học; công tác tổ chức nhân sự, quản lý sử dụng và tăng cường cơ sở vật chất - thiết bị dạy học, xây dựng trường chuẩn quốc gia...”. Thực hiện thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành giáo dục theo quy định của Luật thanh tra 2010. Không thực hiện thanh tra hoạt động sư phạm nhà giáo một cách độc lập, tránh chồng chéo với việc đánh giá nhà giáo theo chuẩn nghề nghiệp hàng năm (trách nhiệm của Hiệu trưởng). Tuy nhiên, khi thanh tra Đoàn thanh tra vẫn có thể dự giờ, đánh giá việc thực hiện quy chế chuyên môn một số giáo viên, với mục đích chính là để đánh giá công tác quản lý về chỉ đạo, điều hành hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của Hiệu trưởng.

Tăng cường tự thanh tra, kiểm tra đi đôi với tăng quyền tự chủ tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục. Thanh tra Sở GD&ĐT và các cơ quan thanh tra nhà nước có thẩm quyền tập trung thanh tra trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục.

Tăng cường sự phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan có thẩm quyền thanh tra theo phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục. Nghị định 42 đã phân rõ trách nhiệm của Thanh tra Bộ, Thanh tra Sở GD&ĐT, Thanh tra tỉnh, Thanh tra huyện trong việc thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành về giáo dục. Phòng GD&ĐT thực hiện việc kiểm tra theo thẩm quyền, không thực hiện chức năng thanh tra mà phối hợp với Thanh tra huyện để thực hiện việc thanh tra về giáo dục trên địa bàn. Các Phòng GD&ĐT cần chủ động phối hợp với Thanh tra huyện trong hoạt động thanh tra, đồng thời tăng cường kiểm tra theo chức năng, nhiệm vụ quy định tại Nghị định số 115/2010/NĐ-CP; thực hiện tốt quy trình kiểm tra, xử lý sau thanh tra, kiểm tra đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục.

Để  thực hiện Nghị định 42/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động của Thanh tra giáo dục. Thông tư số 39/2013/TT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT hướng dẫn về thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục . Hoạt động thanh tra, kiểm tra của Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT và các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên đã đi vào nền nếp. Trong từng năm học, trên cơ sở hướng dẫn của Bộ GD&ĐT và tình hình thực tế ở địa phương, Sở GD&ĐT Thanh Hóa đã ban hành quyết định phê duyệt kế hoạch thanh tra và phê duyệt kế hoạch kiểm tra của các phòng, ban cơ quan Sở.

Khắc phục những điểm “nóng” còn xảy ra trong ngành, Sở GD&ĐT đã chỉ đạo, hướng dẫn các phòng GD&ĐT xây dựng kế hoạch kiểm tra đối với các đơn vị trực thuộc; Hướng dẫn các đơn vị, trường học xây dựng Kế hoạch kiểm tra nội bộ. Nội dung kiểm tra, kiểm tra nội bộ có nội dung tập trung kiểm tra công tác quản lý, những vấn đề còn hạn chế, tồn tại và bức xúc xảy ra của địa phương, đơn vị.

Sở đã hướng dẫn các đơn vị, trường học tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện Luật tiếp Công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, giải quyết tố cáo và công tác phòng, chống tham nhũng theo đúng quy định của pháp luật.

Trong từng năm học, Sở GD&ĐT đã thông báo công khai đường dây nóng của Sở  và các huyện, thị, thành phố trên các phương tiện thông tin đại chúng để tiếp nhận thông tin phản ánh của nhân dân, giúp cho ngành và các địa phương chấn chỉnh kịp thời những vi phạm tại các đơn vị, trường học.

Tất cả các cuộc thanh tra, kiểm tra, xác minh đã được thực hiện đúng quy trình, đúng pháp luật, kết luận chính xác và trả lời kịp thời cho công dân và báo chí phản ánh, được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ. Các tổ chức, cá nhân sai phạm đã được chấn chỉnh kịp thời, chấp hành nghiêm túc, khắc phục triệt để những thiếu sót sai phạm.

Có thể nói, sau hơn 5 năm triển khai thực hiện đổi mới hoạt động thanh tra theo Nghị định 42 của Chính phủ và Thông tư số 39 của Bộ GD&ĐT, hoạt động thanh tra giáo dục tại Thanh Hóa, đã tập trung: Tăng cường trách nhiệm, tính chuyên nghiệp trong hoạt động thanh tra. Nội dung tập trung thanh tra công tác quản lý, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục. Thực hiện thanh tra hành chính, thanh tra chuyên ngành, thanh tra đột xuất khi phát hiện những tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật. Tăng cường tự thanh tra, kiểm tra đi đôi với tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục; công tác kiểm tra nội bộ trường học của thủ trưởng các cơ sở giáo dục đóng một vai trò hết sức quan trọng, góp phần tăng cường hiệu lực quản lý trường học,...

Trong hoạt động thanh tra, Sở GD&ĐT đặc biệt quan tâm giải quyết các vấn đề “nóng” mà dư luận xã hội quan tâm. Chính vì vậy các vấn đề bức xúc qua đơn thư và và báo chí phản ánh đã được Sở GD&ĐT thanh tra, kiểm tra, xác minh, kết luận chính xác và kịp thời theo đúng quy định của pháp luật./.