Theo PGS. TS Doãn Hồng Nhung, thu hồi đất là một trong những hoạt động nhằm thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai. Nhà nước với vai trò đại diện chủ sở hữu đối với đất đai trên phạm vi cả nước thực hiện hoạt động thu hồi đất. Tuy nhiên, đây là một hoạt động rất nhạy cảm đối với xã hội vì thông thường người sử dụng đất không muốn bị thu hồi. Vì vậy, nhà nước phải giải mã, minh định rạch ròi giữa nội dung quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai với nội dung quản lý nhà nước về đất đai để tránh sự mâu thuẫn, chồng chéo về các chức năng này.

“Việc minh định các chức năng này trong thu hồi đất giúp cho quá trình thu hồi đất diễn ra nhanh chóng, hiệu quả, không gây xung đột, bất bình trong nhân dân. Kiểm soát tốt quyền lực nhà nước thông qua hoạt động thu hồi đất sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với đất đai, giảm nguy cơ tiềm ẩn lạm dụng, tha hóa quyền lực, tham nhũng trong quá trình thực thi quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân đối với đất đai”, PGS. TS Doãn Hồng Nhung nhấn mạnh.

leftcenterrightdel
PGS. TS. Doãn Hồng Nhung, Giảng viên, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: L.A 

Trong những năm qua, quá trình thu hồi đất đã đạt được hiệu quả nhất định góp phần rất lớn vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Tuy nhiên, quá trình này còn nhiều hạn chế, bất cập dẫn đến những bất bình trong nhân dân và nhiều dự án không thể triển khai đúng tiến độ đo không giải quyết được vấn đề đất đai. PGS. TS Doãn Hồng Nhung chỉ ra một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó là do nhiều chủ thể mang quyền lực nhà nước chưa thực tốt vai trò của mình trong thu hồi đất đai (lạm dụng quyền lực và đùn đẩy trách nhiệm khi thu hồi đất đai).

Thuyết minh đề tài cho rằng, đề tài thực hiện sẽ làm sáng tỏ được những vấn đề lý luận về kiểm soát quyền lực nhà nước trong thu hồi đất; đánh giá được ưu điểm, tồn tại trong thực trạng pháp luật về kiểm soát quyền lực nhà nước trong thu hồi đất và thực tiễn thi hành; đánh giá được ưu điểm, tồn tại trong thực trạng pháp luật về kiểm soát quyền lực nhà nước trong thu hồi đất và thực tiễn thi hành. Đồng thời, đưa ra được các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về kiểm soát quyền lực nhà nước trong thực tiễn.

Ông Nguyễn Cảnh Lam, Phó Vụ trưởng Vụ nghiên cứu, Ban Nội chính Trung ương - Ủy viên phản biện đưa góp ý, Thuyết minh đề tài còn thiếu vắng nội dung cơ bản là đặc thù sở hữu đất đai ở Việt Nam phải trình bày rõ; cân đối lại trong việc xây dựng tính cấp thiết của đề tài (viện đẫn nhiều văn bản pháp luật). Về nội dung 1, “Những vấn đề lý luận về kiểm soát quyền lực nhà nước trong thu hồi đất” cần chú trọng hơn về cơ sở chính trị, pháp lý. Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cần bổ sung quy định của Hiến pháp và sở hữu đất, đưa một số thông tin thực trạng và làm quyền trong thu hồi đất; cần có nhận xét rõ hơn về vấn đề liên quan đến đề tài để làm cơ sở cho xác định tính mới. Ở nội dung 2 về “Thực trạng kiểm soát quyền lực nhà nước trong thu hồi đất ở Việt Nam hiện nay” cần cân nhắc triển khai khảo sát theo các khâu của hoạt động thu hồi đất.

Bên cạnh đó, ông Trần Văn Long, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ, Ủy viên Hội đồng nhận định, mục tiêu nghiên cứu cần viết khái quát hơn; đối tượng nghiên cứu nên bổ sung thêm lý thuyết về kiểm soát quyền lực, lý thuyết về quản lý đất đai, quá trình thực thi; còn tính cấp thiết của Thuyết minh đề tài về cơ bản đã nêu ra được nhiều vấn đề cần nghiên cứu, tuy nhiên, cần làm rõ việc thu hồi đất đai là gì, trong trường hợp nào, các nguy cơ lạm dụng quyền lực ở khâu nào, với ai?

Ở phần tổng quan nghiên cứu, nên phân nhóm các công trình nghiên cứu về kiểm soát quyền lực, về kiểm soát quyền lực trong thu hồi đất; phương pháp nghiên cứu cần phải chỉ rõ hơn, với mỗi phần thì sử dụng phương pháp nào? Ở phần nội dung nghiên cứu, ông Long cho rằng, cần phải cụ thể hơn hướng nghiên cứu của nhóm nghiên cứu; làm rõ hơn nội hàm về kiểm soát quyền lực; chỉ ra những đặc trưng, đặc điểm của thu hồi đất ở Việt Nam; có thể bổ sung thêm một nội dung về kinh nghiệm của nước ngoài về thu hồi đất. Mặt khác, trong phần thực trạng, cần chỉ rõ việc đánh giá các quy định chứ không riêng việc đánh giá các quy định khung về pháp luật đất đai; cần chỉ ra tiêu chí, nội dung để đánh giá thực trạng ở nội dung 2. Ở nội dung 3 về định hướng giải pháp cũng cần phải cụ thể hơn (giải pháp hoàn thiện pháp luật (về đất đai; về hỗ trợ đền bù; hoàn thiện các vấn đề về công chức, công vụ; hoàn thiện pháp luật về thanh tra, kiểm tra, kiểm soát); nhóm các giải pháp về mặt nhận thức thực hiện..

leftcenterrightdel
Toàn cảnh cuộc họp. Ảnh: L.A 

Ông Cung Phi Hùng, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học thanh tra, Ủy viên Thư ký nhấn mạnh, hai mục tiêu chính mà đề tài phải làm đó là: đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật cho Luật Thanh tra 2010; Luật Phòng, chống tham nhũng; hoàn thiện pháp luật cho từng địa phương khác nhau. Đồng thời, đề xuất các giải pháp kiểm soát quyền lực trong thu hồi đất.

Ông Trần Văn Sơn, hàm Vụ trưởng Vụ 1, Văn phòng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng đánh giá cao nội dung, tinh thần nghiên cứu của nhóm nghiên cứu, đánh giá cao vấn đề mà Thuyết minh đề tài đề xuất; đăng ký thành viên Nhóm nghiên cứu đều là những người có trình độ, năng lực nghiên cứu tốt; về cơ bản Thuyết minh đề tài tuân thủ nội dung, trình tự, quy định, đã thể hiện được tính cấp thiết. Đồng thời, đề tài có thuyết minh rõ ràng, mạch lạc; phương pháp nghiên cứu phù hợp, có tính khả thi cao. Chủ tịch Hội đồng đề nghị, Ban Chủ nhiệm Thuyết minh đề tài cần nghiên cứu tiếp thu các ý kiến đóng góp xác đáng, có giá trị về mặt lý luận, thực tiễn của các thành viên Hội đồng để cập nhập, chỉnh sửa cho phù hợp.

Trên cơ sở những kết quả đạt được của Thuyết minh, Hội đồng khoa học đã nhất trí thông qua phê duyệt nghiên cứu Thuyết minh đề tài “Kiểm soát quyền lực trong thu hồi đất ở Việt Nam hiện nay” do PGS. TS Doãn Hồng Nhung làm Chủ nhiệm./.

Lan Anh