Hiện nay, Luật PCTN năm 2018 đã có những quy định chung, xác lập nguyên tắc ban đầu hết sức quan trọng và cần thiết cho công cuộc kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam bao gồm nhiều quy định mới về thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan tổ chức đơn vị cá nhân trong kiểm soát tài sản, thu nhập; kê khai tài sản, thu nhập; xác minh tài sản thu nhập; cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập. Tuy nhiên, đến nay, quá trình triển khai thi hành Luật PCTN năm 2018 đang xuất hiện rất nhiều vấn đề phức tạp, mới mẻ đặt ra liên quan đến việc tiếp cận áp dụng pháp luật có liên quan, tiếp cận hoàn thiện hệ thống pháp luật và bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về vấn đề này. Do đó, sáng 14/1, Hội đồng khoa học Thanh tra Chính phủ tổ chức Hội thảo với một chủ đề bao trùm là “Pháp luật và thực tiễn về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam hiện nay”.

Hội thảo đã làm rõ cơ sở lý thuyết, tư tưởng, chính trị - pháp lý và thực tiễn của vấn đề kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam hiện nay; đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam hiện nay; đóng góp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện các quy định pháp luật về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam - mà trước hết là cho việc xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ về kiểm soát tài sản, thu nhập…

leftcenterrightdel
TS. Nguyễn Quốc Văn, Viện trưởng Viện CL&KHTT, chủ trì Hội thảo. Ảnh: L.A 

Cũng tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung chia sẻ, trao đổi, bình luận đồng thời về những vấn đề lý thuyết, tư tưởng, quan điểm, mô hình về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; chính sách, pháp luật và thực tiễn về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam hiện nay và khuyến nghị, trọng tâm là các vấn đề kê khai, công khai, quản lý, xác minh bản kê khai tài sản thu nhập; xử lý trường hợp kê khai không trung thực, không giải trình hợp lý nguồn gốc tài sản, thu nhập. Đồng thời, đề xuất các nội dung chính sách của dự thảo Nghị định quan trọng của Chính phủ về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn đang trong quá trình xây dựng nhằm hoàn thiện một bước mới các hướng dẫn của Chính phủ về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Văn, Viện trưởng Viện CL&KHTT, chủ trì Hội thảo cho biết, hệ thống pháp luật Việt Nam liên quan đến vấn đề kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn được phát triển qua nhiều giai đoạn. Đặc biệt, từ năm 2007 đến nay, theo Luật PCTN năm 2005, các bộ, ngành, địa phương đã tích cực triển khai việc kê khai, công khai bản kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức. Sau 12 năm thực hiện, việc kê khai, công khai bản kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức đã dần đi vào nền nếp. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc kê khai và công khai bản kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức nhiều năm qua còn mang tính hình thức; tác dụng phòng ngừa, phát hiện, thu hồi tài sản tham nhũng chưa đạt được yêu cầu đặt ra; nhiệm vụ tham mưu và tổ chức triển khai và tham gia công tác này mới chỉ tập trung vào các cơ quan thanh tra nhà nước và các bộ phận làm công tác tổ chức - nhân sự thuộc các cơ quan nhà nước tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, chưa phát huy trách nhiệm của các cơ quan nhà nước khác và các chủ thể xã hội trong quản lý, xác minh, phản ánh, đánh giá tài sản, thu nhập nhằm phát hiện, thu hồi tài sản tham nhũng thông qua tiếp cận khai thác một cách đồng bộ, hiệu quả các công cụ pháp lý hiện hành.

Theo TS. Văn, các nghiên cứu ban đầu cho thấy, tại Việt Nam hiện nay, ngoài Hiến pháp năm 2013, vấn đề kiểm soát tài sản, thu nhập có thể và có khả năng bị điều chỉnh bởi rất nhiều văn bản pháp lý thuộc các lĩnh vực dân sự, hình sự, hành chính, thuế, bất động sản, ngân hàng, tín dụng.... mà không chỉ giới hạn trong Luật PCTN hiện hành, bao gồm: Luật Thanh tra, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Tố tụng Dân sự, Luật Ngân hàng Nhà nước,... Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành.

leftcenterrightdel
Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: L.A 

Viện trưởng Viện CL&KHTT nhấn mạnh, các lý thuyết về quản trị nhà nước hiện đại và thực tiễn trong nước quốc tế cho thấy, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn không chỉ đơn thuần là việc thực hiện các biện pháp ban đầu như kê khai, công khai bản kê khai tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn mà cần được nhận thức và hành động theo một nội hàm thực tiễn khách quan rộng lớn, liên quan đến việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của nhiều chủ thể nhà nước và xã hội trong việc: Quản lý, sử dụng thông tin, dữ liệu về tài sản, thu nhập; xác minh, đánh giá, xác nhận về tình trạng tài sản, thu nhập; xác định tính hợp lý của các giải trình về nguồn gốc tài sản, thu nhập; phong tỏa, tạm giữ, kê biên, tịch thu tài sản nhằm ngăn chặn khả năng tẩu tán tài sản và phục vụ mục tiêu thu hồi tài sản bất chính; thu hồi, xử lý tài sản có dấu hiệu tham nhũng hoặc tài sản tham nhũng bằng các biện pháp hành chính, dân sự, hình sự, kinh tế; ứng dụng công nghệ và truyền thống trong kiểm soát tài sản, thu nhập; công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động kê khai tài sản, thu nhập và hoạt động kiểm soát tài sản, thu nhập.... Theo đó, ở nhiều nước trên thế giới, vấn đề kiểm soát tài sản, thu nhập còn được quan tâm dưới góc độ bảo đảm, bảo vệ quyền cơ bản theo Hiến pháp. Tại Việt Nam, vấn đề kiểm soát tài sản, thu nhập còn được tiếp cận dưới góc độ quản lý cán bộ, công chức, viên chức và đảng viên.

“Hội thảo đã tiếp nhận được nhiều ý kiến đa chiều và trách nhiệm làm cơ sở cho những nhận định khoa học và đề nghị chính sách của Thanh tra Chính phủ và các cơ quan chức năng có liên quan đến vấn đề kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn ở Việt Nam trong thời gian tới đây”, Viện trưởng Viện CL&KHTT khẳng định./.

Lan Anh