Trước đó, ngày 24/4/2019, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 3307/VPCP-V.I truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình đồng ý kiến nghị của TTCP tại Kết luận Thanh tra số 2112/KL-TTCP ngày 30/11/2018 về thanh tra toàn diện dự án Thảo Cầm Viên mới tại huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 21/6, TTCP đã ra Thông báo Kết luận thanh tra số 1007/TB-TTCP về thanh tra toàn diện dự án Thảo cầm Viên mới tại huyện Củ Chi, TP Hồ Chí Minh (Dự án Công viên Sài Gòn Safari).

Theo Kết luận thanh tra, Dự án Công viên Sài Gòn Safari có quy mô lớn, diện tích đất phải thu hồi rất rộng (456,85ha), là dự án trong lĩnh vực về văn hóa, du lịch nhưng UBND Thành phố Hồ Chí Minh chưa thực hiện đúng trình tự pháp lý theo quy định. Được giao chủ đầu tư dự án nhưng Công ty Thảo cầm viên Sài Gòn không có đủ năng lực thực hiện. Đây là một trong những nguyên nhân khiến cho đến nay dự án chưa triển khai được. Sau gần 13 năm kể từ ngày UBND TP Hồ Chí Minh có văn bản chấp thuận chủ trương tuyển chọn đơn vị tư vấn để lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000 Công viên Sài Gòn Safari thì đồ án quy hoạch mới hoàn thành và được phê duyệt là thời gian quá dài.

leftcenterrightdel
13 năm sau ngày thu hồi đất, công viên Sài Gòn Safari vẫn chưa thể khởi công. Ảnh minh họa

Thông báo Kết luận thanh tra số 1007/TB-TTCP nêu rõ, căn cứ Quyết định số 1060/QĐ-TTg ngày 04/10/2004 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2001 - 2005, UBND Thành phố ban hành Quyết định số 2706/QĐ-UB ngày 11/6/2004 về thu hồi và tạm giao 485,35ha đất cho Công ty Thảo cầm viên Sài Gòn để bồi thường thiệt hại, giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầu tư xây dựng Công viên Thảo cầm viên mới là chưa đầy đủ thủ tục pháp lý theo quy định.

Không chỉ vậy, đối với quy hoạch xây dựng tỷ lệ 1/2000, Công ty Thảo cầm viên Sài Gòn không xây dựng kế hoạch đấu thầu đối với gói thầu tư vấn lập quy hoạch chi tiết 1/2000 để trình Sở Giao thông vận tải thẩm định, phê duyệt.

Khi thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ đối với dự án Công viên Sài Gòn Safari, đến thời điểm thanh tra, không có phương án đền bù theo quy định. Về hình thức và Phương án đều chưa đúng theo quy định; về nội dung, phương án này đưa ra một số quy định không phù hợp với các quy định của pháp luật về đất đai tại thời điểm đó, cũng như việc áp giá đền bù chưa phù hợp quy định làm phát sinh chi phí đền bù tăng 104.740.080.000 đồng (đã được chi trả cho 689/705 hộ dân, trong đó 657/689 hộ đã nhận tiền, đã bàn giao mặt bằng), số tiền 104.740.080 đồng đã được chi trả đầy đủ cho người dân, qua thanh tra chưa phát hiện có dấu hiệu vụ lợi nhưng cần phải kiểm điểm một cách nghiêm túc.

Tại cuộc họp với Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình vào ngày 30/11/2017, đại diện các Bộ, ngành trung ương đều thống nhất không thu hồi lại từ người dân nhưng UBND Thành phố cân đối nguồn vốn từ ngân sách địa phương để chi trả, hỗ trợ.

Việc xây dựng Khu tái định cư chậm được triển khai theo chỉ đạo của UBND Thành phố (tại Thông báo số 141/TB-VP ngày 03/3/2014) và đến nay dự án tái định cư vẫn chưa được thực hiện mặc dù đã có mặt bằng và nguồn kinh phí để thực hiện. Theo quy định của pháp luật thì việc xây dựng khu tái định cư phải làm đồng thời với việc giải phóng mặt bằng, trường hợp chưa có khu tái định cư thì phải di dời người dân đến nơi bố trí tạm cư hoặc chi tiền tạm cư. Nhưng tại Dự án Công viên Sài Gòn Safari, các cơ quan có liên quan lại cho phép người dân tạm cư tại chỗ. Hậu quả của việc chậm trễ trong xây dựng khu tái định cư và việc không bố trí tạm cư, không chi tiền tạm cư là những lý do mà người dân khiếu nại, chưa chịu bàn giao mặt bằng.

“Trách nhiệm này thuộc về Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình huyện Củ Chi, UBND huyện Củ Chi và Công ty Thảo cầm viên Sài Gòn”, Kết luận khẳng định.

Qua kết quả kiểm tra các gói thầu, cho thấy phần lớn các gói thầu, chủ đầu tư (Công ty Thảo cầm viên Sài Gòn hoặc Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình huyện Củ Chi) chưa thực hiện việc quyết toán theo quy định. Trách nhiệm này thuộc về Công ty Thảo cầm viên Sài Gòn và Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình huyện Củ Chi. Mặt khác, theo quy định Sở Tài chính đã không kịp thời kiểm tra, xử lý đối với các gói thầu không quyết toán theo đúng quy định, nên liên đới chịu trách nhiệm.

Dự án Công viên Sài Gòn Safari là dự án lớn, rất nhiều hộ nông dân có đất bị thu hồi. Do vướng mắc trong việc thiết kế quy hoạch chi tiết và năng lực của chủ đầu tư nên đến nay dự án chưa được phê duyệt, chưa được triển khai. Đất thu hồi xong không được đưa vào sử dụng cho dự án mà bị bỏ hoang nhiều năm dẫn đến người dân bức xúc, khiếu kiện tăng dần.

Bên cạnh đó, quá trình triển khai thu hồi đất (xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ thiệt hại và tái định cư...) có nhiều sai sót, làm thất thoát ngân sách Nhà nước, nhưng đều theo hướng có lợi hơn cho người bị thu hồi đất. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến khiếu kiện hiện nay là do kể từ khi thu hồi đất đến nay đã gần 13 năm nhưng dự án chưa triển khai xây dựng và có sự so bì giữa các hộ dân có đất bị thu hồi (trong việc xác định và áp dụng “đất vườn gò trong khu dân cư”)...

Từ những kết quả thanh tra nêu trên, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh kiểm tra, giải quyết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, hoàn thành giải phóng mặt bằng đối với diện tích còn lại nằm trong quy hoạch dự án theo đúng quy định của pháp luật; kiểm tra, rà soát lại phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất thực hiện dự án, có biện pháp xử lý phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, bảo đảm công bằng cho các hộ dân có đất bị thu hồi;

Theo đó, việc lựa chọn nhà đầu tư xây dựng Dự án Công viên Sài Gòn Safari tại huyện Củ Chi phải tổ chức đấu thầu rộng rãi, các nhà đầu tư nước ngoài có đủ kinh nghiệm và năng lực tài chính thực hiện dự án, các nhà thầu nước ngoài cũng được tham gia đấu thầu trên cơ sở công khai, minh bạch theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật. Trường hợp có việc điều chỉnh quy hoạch dự án so với mục tiêu dự án ban đầu phải tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật, UBND Thành phố Hồ Chí Minh báo cáo đồng chí Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh về việc triển khai đầu tư xây dựng dự án nêu trên.

“Khẩn trương triển khai xây dựng Khu tái định cư để bố trí nơi ở cho những hộ đã đăng ký tái định cư, trong thời gian chưa xây dựng xong khu tái định cư, UBND Thành phố cần tìm nơi tạm cư, chi tiền tạm cư cho các hộ dân; đồng thời chỉ đạo UBND huyện Củ Chi và Công ty Thảo cầm viên Sài Gòn có phương án, biện pháp hữu hiệu để quản lý diện tích đất đã được giải phóng mặt bằng của dự án, cương quyết không để người dân tái sử dụng”, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị./.

Lan Anh