Theo GS.TS. Vũ Công Giao, các mô hình quản trị nhằm phòng, chống tham nhũng (PCTN) đã và đang được triển khai có hiệu quả thấp trên thực tế. Theo một nghiên cứu của UNDP tại Việt Nam rút ra từ kinh nghiệm của các nước Đông Á cho thấy: “Chiến lược PCTN chuẩn tập trung giải quyết vấn đề tự do hóa, minh bạch, cải thiện chế độ tiền lương cho cán bộ công chức và tăng cường trách nhiệm giải trình. Tuy nhiên, những chiến lược PCTN như vậy nói chung mang lại rất ít kết quả ở hầu hết các nước”. Kết hợp với sự thay đổi về bối cảnh quản trị trong thời đại số, đòi hỏi cần có những phương án, mô hình mới trong công tác PCTN để đạt được hiệu quả cao hơn.

leftcenterrightdel
GS.TS. Vũ Công Giao, Chủ nhiệm Bộ môn Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội. Ảnh: L.A 

Việc thực hiện giải pháp phòng ngừa tham nhũng tại nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị ở nước ta hiện nay còn hình thức, hiệu quả thấp, một số giải pháp phòng ngừa còn hạn chế, vẫn còn hiện tượng chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra. Một số cuộc thanh tra triển khai chậm so với kế hoạch; còn để kéo dài, nhất là thời gian xây dựng báo cáo và kết luận thanh tra. Thực tế này một phần do việc tổ chức thực hiện pháp luật con yếu kém, một số nơi còn buông lỏng quản lý để xảy ra vi phạm, tham nhũng. Những lý do căn bản là cơ chế quản trị hiện hành còn chưa hiệu quả trong việc đánh giá trách nhiệm của cán bộ, công chức, chế độ trách nhiệm, chế độ công vụ chưa rõ rạng, cụ thể dẫn tới sự tùy nghi và lạm dụng trong thực thi công vụ.

“Việc thu hồi tài sản tham nhũng mà có vẫn là thách thức lớn đối với nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước quản trị công còn yếu khiến cho khả năng kiểm soát tài sản nói chung và tài sản có được do tham nhũng nói riêng còn hạn chế. Thậm chí, do xu hướng toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng góp phần xóa bỏ nhiều rào cản, khiến cho việc tẩu tán những tài sản bất hợp pháp trở nên dễ dàng và tinh vi hơn”, GS.TS. Vũ Công Giao nhấn mạnh.

Với những lý do trên đây, trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; nhằm tiếp tục đẩy mạnh việc thi hành Hiến pháp năm 2013 và các chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về xây dựng chính quyền liêm chính, hiện đại; việc nghiên cứu Đề tài “Quản trị tốt nhằm PCTN ở Việt Nam hiện nay” là cần thiết và mang tính thời sự.

Với mục tiêu nghiên cứu những vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn về quản trị tốt trong mối liên hệ với PCTN; đề xuất quan điểm, giải pháp cải cách những khía cạnh cốt lõi có liên quan của quản trị nhà nước mà qua đó nâng cao hiệu quả PCTN ở nước ta trong thời gian tới.

Góp ý cụ thể, ông Nguyễn Cảnh Lam, Ủy viên phản biện 2 cho rằng, Chủ nhiệm nên điểm qua các công trình nghiên cứu tiêu biểu; đối tượng nghiên cứu tương đối rõ, phạm vi nghiên cứu phù hợp, phương pháp nghiên cứu nên có điều tra xã hội học để có cách tiếp cận một cách căn bản. Đối với nội dung nghiên cứu, về cơ bản ông Lam nhất trí. Tuy nhiên, cần làm rõ mối quan hệ và sự tương đồng, sự khác biệt giữa quản lý nhà nước theo phương pháp hiện hành với quản trị tốt mà chúng ta hiện có. Như vậy, cần làm rõ các yếu tố nâng quản lý nhà nước thành quản trị nhà nước tốt; đề cập đến các yếu tố cản trở để tìm cách khắc phục. Tiếp đó, cần lưu ý bám sát thực tiễn hơn để có hướng hoàn thiện lý luận, áp dụng thực tiễn rõ, đặc biệt quá trình, cách triển khai trong thực tiễn, trong đó đặc biệt chú ý đến bộ máy và cơ sở vật chất.

leftcenterrightdel
Hội đồng nghiệm thu. Ảnh: L.A 

Theo TS. Trần Văn Long, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ, việc nghiên cứu nội dung này rất hay và ý nghĩa, giải mã việc quản trị tốt, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước. Tuy nhiên, về cán bộ nghiên cứu đề tài, không thể thiếu cán bộ quản lý; mục tiêu chung trình bày bao trùm gồm cả mục tiêu cụ thể, vì thế cần trình bày lại cho khái quát hơn; phạm vi nghiên cứu, không thấy có kinh nghiệm nước ngoài nhưng nội dung lại có, vì vậy cần phải thể hiện lại. Đồng thời, ở phần tính cấp thiết, Chủ nhiệm cần làm sáng rõ hơn tính cấp thiết từ góc độ lý luận, tính cấp thiết từ thực tiễn, tính cấp thiết từ các công trình nghiên cứu. Lý do thứ 4 trong phần tính cấp thiết nên thể hiện một cách mềm mại hơn. Phương pháp nghiên cứu cần cụ thể hơn, trong đó triển khai phương pháp nào với nội dung gì. Tại phần nội dung cần bổ sung thêm các yếu tố tác động; so sánh giữa quản trị tốt với quản lý nhà nước. Đồng thời, nên đánh giá theo những tiêu chí.

Có ý kiến cho rằng, nội dung cần làm rõ tác động của quản trị tốt, kinh nghiệm quốc tế. Bên cạnh đó, đánh giá thực trạng theo 08 nội dung của quản trị tốt và 19 giải pháp phòng, chống tham nhũng. Đối với giải pháp đi theo hai nhóm: hoàn thiện pháp luật và tổ chức thực hiện.

Kết luận cuộc họp, ông Lưu Bình Nhưỡng, Phó Ban Dân nguyện, Chủ tịch Hội đồng hoan nghênh GS.TS. Vũ Công Giao đã tham gia nghiên cứu đề tài này và đồng tình với ý kiến của các thành viên hội đồng, trong đó thể hiện được các nội hàm khái niệm, lý giải để làm rõ các mối quan hệ trong quản lý nhà nước và quản trị tốt. Đề tài cần khái quát được các vấn đề: Thể chế chính trị, thể chế pháp lý, đạo đức công vụ, cơ chế, nguồn lực.

Hội đồng nhất trí thông qua phê duyệt đề tài. Bên cạnh đó, đề nghị Ban Chủ nhiệm đề tài chỉnh sửa nội dung để hoàn thiện Thuyết minh trước khi đưa vào triển khai thực hiện./.

Lan Anh