leftcenterrightdel
 Tổng cục Thuế. Ảnh: O.H

Hiệu quả từ đổi mới nghiệp vụ thanh tra, kiểm tra thuế

Thanh tra, kiểm tra thuế là chức năng cốt yếu của quản lý thuế. Trong thời gian qua, cơ quan thuế các cấp không chỉ đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra thuế, mà tập trung nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra thuế mà bằng việc đổi mới phương pháp và quy trình nghiệp vụ thanh tra, kiểm tra thuế và ứng dụng công nghệ hiện đại vào hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế. Thanh tra, kiểm tra thuế chính là lĩnh vực mà cơ quan thuế áp dụng thí điểm kỹ thuật quản lý rủi ro cách đây hàng chục năm.

Trên cơ sở áp dụng thí điểm kỹ thuật quản lý rủi ro trong hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế, từ năm 2013, quản lý rủi ro đã chính thức được áp dụng rộng rãi trong các lĩnh lực quản lý khác của cơ quan thuế với việc thể chế hóa ở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế (có hiệu lực từ năm 2013). Đặc biệt từ năm 2017, thực hiện Quyết định số 2605/QĐ-TCT của Tổng cục Thuế, hoạt động thanh tra thuế đã bổ sung khâu lập nhật ký thanh tra thuế điện tử. Nhật ký điện tử hiện nay cũng đã được áp dụng thí điểm đối với hoạt động kiểm tra thuế ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Nhờ những nỗ lực đổi mới và hiện đại hóa như trên, trong thời gian qua, công tác thanh tra, kiểm tra thuế đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý thuế. Thống kê 10 năm qua, hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế đã được đẩy mạnh thể hiện ở việc gia tăng khá đều số cuộc thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở của người nộp thuế. Từ việc thực hiện xấp xỉ 20.000 cuộc thanh tra, kiểm tra những năm 2009, 2010 đã tăng lên trên dưới 90.000 cuộc thanh tra, kiểm tra những năm 2017, 2018. Cùng với đó, số thuế truy thu qua thanh tra, kiểm tra thuế cũng tăng hơn 4 lần, từ khoảng 4.000 tỷ đồng những năm 2009, 2010 lên khoảng 17.000 tỷ đến 19.000 tỷ đồng những năm 2016 đến năm 2018. Kết quả hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế còn thể hiện ở việc, thông qua thanh tra, kiểm tra thuế đã xác định lại chính xác số lỗ của doanh nghiệp, qua đó tác động đến số thuế phải nộp của những kỳ tính thuế tiếp theo.

Đồng thời, kết quả thanh tra, kiểm tra thuế còn thể hiện ở việc cơ quan thuế đã đẩy mạnh thực hiện hoạt động kiểm tra hồ sơ kê khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế. Theo báo cáo của Tổng cục Thuế, trong những năm gần đây, trung bình mỗi năm cơ quan thuế đã kiểm tra khoảng 900.000 đến 1 triệu hồ sơ kê khai thuế, qua đó điều chỉnh tăng thu vào ngân sách nhà nước từ 300 tỷ đến 500 tỷ đồng tiền thuế.

leftcenterrightdel
Tổng cục Thuế là cơ quan chỉ đạo và triển khai nhiều giải pháp đổi mới và hiện đại hóa giúp tăng thu nhiều tỷ đồng cho Ngân sách Nhà nước. Ảnh: O.H

Đột phá về ứng dụng công nghệ hiện đại vào quản lý

Những năm gần đây, số thuế xác định giảm lỗ qua thanh tra, kiểm tra thuế luôn đạt từ 30.000 đến 50.000 tỷ đồng.

Theo đánh giá của PGS,TS. Lê Xuân Trường, Trưởng khoa Thuế và Hải quan, Học Viện Tài chính, ngành thuế đã xác định rõ ràng rằng, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế là nhiệm vụ trọng tâm. Bởi lẽ, nếu không giải quyết bài toán nợ thuế thì không những không đảm bảo số thu Ngân sách Nhà nước, mà còn làm cho môi trường kinh doanh mất công bằng và tạo ra hiệu ứng lan tỏa không tuân thủ của người nộp thuế.

Để đảm bảo tốt công tác nợ thuế và cưỡng chế thuế, ngành Thuế đã ban hành và triển khai nhiều giải pháp. Kết quả, số thuế nợ của thời gian trước được thu những năm sau mỗi năm đạt từ 25.000 tỷ đồng đến 30.000 tỷ đồng. Vì lẽ đó, số nợ lũy kế tuy có cao nhưng ở mức có thể chấp nhận được.

Đáng chú ý, giải pháp tăng cường quản lý hóa đơn và hiện đại hóa công tác quản lý hóa đơn được triển khai mạnh. Công tác này là chứng cứ pháp lý chứng minh giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ, là chứng cứ pháp lý để xác định thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ và xác định chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Đồng thời, là căn cứ xác định  doanh thu để tính các khoản thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập doanh nghiệp...

Thực tế, Bộ Tài chính đã tham mưu và trực tiếp ban hành các Nghị định, Thông tư để hiện đại hóa công tác quản lý hóa đơn và tăng cường quản lý hóa đơn. Trong đó, đáng chú ý, Nghị định 119/2018/NĐ-CP về hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ là văn bản có tính đột phá về ứng dụng công nghệ hiện đại vào quản lý, sử dụng hóa đơn, tạo ra nền tảng để sử dụng công nghệ thông tin kiểm soát các giao dịch kinh tế; đối chiếu thông tin dữ liệu giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ...đem lại hiệu quả, hiệu lực thực sự trong quản lý Nhà nước về thuế.

Oanh Hữu