Đây là cuộc thanh tra chuyên đề diện rộng nhằm thực hiện Công văn số 1468/TTCP-V.III ngày 28/8/2019 của Thanh tra Chính phủ về việc triển khai việc sử dụng Quỹ BHYT, mua sắm trang thiết bị y tế (TBYT) và vật tư tiêu hao, đấu thầu thuốc chữa bệnh. Về vấn đề này, ngày 22/10, tại TP Hồ Chí Minh, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức tập huấn thanh tra chuyên đề diện rộng việc sử dụng Quỹ BHYT, mua sắm trang TBYT và vật tư y tế, đấu thầu thuốc chữa bệnh cho thanh tra các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khu vực phía nam.

Tổng số thu BHYT được phê duyệt quyết toán 3.391,66 tỷ đồng

Theo báo cáo của cơ quan BHXH tỉnh, toàn tỉnh Trà Vinh có 105 cơ sở khám chữa bệnh (KCB) ký hợp đồng KCB BHYT với cơ quan BHXH tỉnh, trong đó có 100 cơ sở KCB nNhà nước và 05 cơ sở KCB tư nhân. Từ năm 2014 đến năm 2018, cơ quan BHXH tỉnh đã quản lý và cấp phát 4.528.9043 thẻ BHYT với tổng số thu BHYT được BHXH Việt Nam phê duyệt quyết toán là 3.391,66 tỷ đồng.

Kết quả thanh tra cho thấy, giai đoạn 2014-2018, qua rà soát phát hiện ngân sách Nhà nước (NSNN) thanh toán trùng 6.249 thẻ BHYT tương ứng số tiền 2.482.661.486 đồng. Tuy nhiên, số tiền 2.133.761.336 đồng, tương ứng với 5.350 thẻ trùng trong giai đoạn 2015-2018, bao gồm cả ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương, đến nay vẫn chưa được xử lý.

Tính đến ngày 30/9/2019, một số khoản nợ BHYT phát sinh và kéo dài từ 12 tháng trở lên, số tiền 147.318.787 đồng, nợ BHYT khó đòi kéo dài nhiều năm do đơn vị nợ BHYT đã giải thể, ngưng hoạt động… với số tiền 298.420.406 đồng. Mặc dù cơ quan BHXH tỉnh đã thực hiện nhiều biện pháp thu hồi nợ nhưng đến nay vẫn chưa thu hồi được và chưa có hướng xử lý, do hiện nay các văn bản pháp quy phạm pháp luật có liên quan đến công tác quản lý, sử dụng Quỹ BHYT chưa có quy định hoặc hướng dẫn xử lý số nợ này.

Kết luận thanh tra số 02/KL-TTr chỉ rõ, năm 2018, 2019, căn cứ vào dự toán được Thủ tướng Chính phủ giao, BHXH Việt Nam hướng dẫn cơ quan BHXH tỉnh phối hợp với Sở Y tế và Sở Tài chính tiến hành cân đối, tham mưu cho UBND tỉnh giao dự toán kinh phí KCB BHYT cho các cơ sở có ký hợp đồng KCB BHYT với cơ quan BHXH là chưa phù hợp với quy định pháp luật. Vì theo quy định tại Khoản 4 Điều 41 Luật BHYT năm 2008, việc quản lý sử dụng Quỹ BHYT thuộc trách nhiệm của tổ chức BHYT, do đó cơ quan BHXH tỉnh có quyền cân đối, điều tiết nguồn kinh phí khám bệnh, chữa bệnh được sử dụng theo dự toán được BHXH Việt Nam giao cho các cơ sở KCB BHYT trong phạm vi toàn tỉnh. Mặt khác, việc giao dự toán, theo dõi việc thực hiện dự toán, thẩm định và phê duyệt quyết toán phải được thực hiện cùng một chủ thể quản lý trong mối quan hệ giữa cơ quan cấp trên và cấp dưới. Do đó, việc UBND tỉnh giao dự toán nhưng các cơ quan BHXH lại là người theo dõi việc thực hiện dự toán, thẩm định và phê duyệt quyết toán là chưa phù hợp.

Tạm ứng kinh phí KCB BHYT số tiền là 2.075.360.223 đồng

Từ năm 2014 đến tháng 9/2019, cơ quan BHXH tỉnh thực hiện cấp tạm ứng kinh phí KCB BHYT cho các cơ sở KCB từ 2 đến 3 lần trong quý là chưa phù hợp quy định tại Khoản 21 Điều 1 Luật BHYT sửa đổi, bổ sung năm 2014.

Đặc biệt, vào cuối tháng 7/2018, Ban Bảo vệ chăm sóc sức khỏe cán bộ tỉnh Trà Vinh đã giải thể, sáp nhập vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Trà Vinh nhưng đến thời điểm hiện tại, số nợ tạm ứng kinh phí KCB BHYT của đơn vị số tiền là 2.075.360.223 đồng chưa được thu hồi về Quỹ KCB BHYT.

Về việc thanh quyết toán chi phí KCB BHYT, tính đến ngày 30/9/2019, cơ quan BHXH tỉnh vẫn chưa hoàn thành việc thanh quyết toán Quý I, Quý II/2019 cho các cơ sở KCB là chưa đúng quy định tại Khoản 21 Điều 1 Luật BHYT sửa đổi, bổ sung năm 2014.

leftcenterrightdel
 Quang cảnh 1 buổi họp của BHXH tỉnh Trà Vinh hồi tháng 2/2020 (nguồn: BHXH tỉnh Trà Vinh)

Qua thanh tra tại 09 cơ sở KCB cho thấy, có một số trường hợp các cơ sở KCB chưa thực hiện đúng theo hướng dẫn về việc xuất hóa đơn quyết toán chi phí KCB BHYT tại Công văn số 8418/BTC-TCT ngày 23/6/2015 của Bộ Tài chính; Công văn số 244/BHXH-BC ngày 18/01/2012 và Công văn số 2580/BHXH-TCKT ngày 14/7/2015 của BHXH Việt Nam.

Đồng thời, kiểm tra xác suất một số hồ sơ thanh toán chi phí KCB BHYT từ năm 2014 đến ngày 30/9/2019 tại 09 cơ sở KCB cho thấy, có một số trường hợp thanh toán chi phí KCB BHYT chưa đảm bảo quy định, như: Có trường hợp bác sĩ ký hợp đồng và đăng ký KCB toàn thời gian tai Phòng khám nhưng đã đăng ký chịu trách nhiệm chuyên môn toàn thời gian tại phòng khám khác; 03 bác sĩ đang làm việc tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, đã đăng ký hoạt động phòng khám tư nhân ngoài giờ làm việc, ký hợp đồng và đăng ký KCB ngoài giờ làm việc tại Bệnh viện Đa khoa Minh Tâm nhưng chưa được sự đồng ý của Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh…

Từ ngày 01/01/2014 đến ngày 24/9/2019, cơ quan BHXH tỉnh đã thanh toán trực tiếp chi phí KCB cho người có thẻ BHYT tổng số tiền 1.657.253.834 đồng. Qua kiểm tra các hồ sơ thanh toán trực tiếp cho thấy, có một số trường hợp cơ quan BHXH tỉnh thanh toán trực tiếp chi phí mua thuốc điều trị bệnh cho người bệnh có thẻ BHYT do Bệnh viện hết thuốc hoặc không trúng thầu thuốc là chưa đảm bảo quy định.

BHXH tỉnh Trà Vinh có xây dựng, ban hành và thực hiện Quy chế chi tiêu nội bộ 

Qua kiểm tra xác suất một số chứng từ chi hoạt động thường xuyên cho thấy, còn một số nội dung chi chưa đảm bảo theo quy định của Nhà nước. Cụ thể: Chi thanh toán tiền cơm hoặc chi bồi dưỡng trực tiếp cho cán bộ viên chức thuộc cơ quan BHXH tỉnh và huyện khi tham dự hội nghị; chi tiền phòng nghỉ cho đại biểu thuộc cơ quan BHXH các tỉnh khác về dự hội nghị hoặc liên hệ công tác là chưa đúng quy định; chi thanh toán tiền cơm tiếp khách nhưng hóa đơn không ghi đầy đủ nội dung, thông tin số lượng, đơn giá theo quy định; chi tiền xăng công tác.

Tuy nhiên, Quy chế chi tiêu nội bộ chưa được cập nhật, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với quy định hiện hành của Nhà nước mà thực hiện theo nhiều văn bản hướng dẫn, quy định riêng lẻ của BHXH Việt Nam.

Thanh tra tỉnh Trà Vinh cũng chỉ ra, trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2019, BHXH Việt Nam giao dự toán chi phí quản lý cho BHXH tỉnh cao hơn dự toán của BHXH tỉnh lập, trình BHXH Việt Nam phê duyệt số tiền 62.739.108.316 đồng.

Hơn nữa, từ năm 2014 đến năm 2017, trên dự toán chi tiết của cơ quan BHXH tỉnh có dự toán cả khoản chi trích lập Quỹ Khen thưởng – Phúc lợi và bổ sung thu nhập với tổng số tiền 33.467.000.000 đồng là chưa đảm bảo nguyên tắc tài chính về thực hiện chế độ tự chủ vì các khoản này chỉ phát sinh khi đơn vị được giao tự chủ tài chính thực hiện tiết kiệm nguồn kinh phí hoạt động được giao trong thực hiện nhiệm vụ, đảm bảo đạt hiệu quả, yêu cầu đề ra (nghĩa là phải có kinh phí tiết kiệm mới được lập quỹ và bổ sung thu nhập chứ không được đưa vào dự toán để được phân bổ ngay từ đầu trong chi phí quản lý).

Đáng chú ý, cơ quan BHXH tỉnh chưa mở đầy đủ các loại sổ sách kế toán chi tiết theo quy định tại Thông tư số 178/TT-BTC ngày 23/10/2012 của Bộ Tài chính và chưa tiến hành theo dõi đầy đủ số liệu tài chính – kế toán phát sinh đối với một số tài khoản ngoài bảng cân đối kế toán. Công tác quản lý thu – chi Quỹ BHYT còn xảy ra chênh lệch số liệu giữa báo cáo tài chính và số liệu thẩm định phê duyệt quyết toán của BHXH Việt Nam.

Mặt khác, công tác tổng hợp, rà soát và điều chỉnh số liệu kế toán sau khi được BHXH Việt Nam thẩm định, phê duyệt quyết toán chưa kịp thời. Có trường hợp không tiến hành điều chỉnh dẫn đến số liệu trên báo cáo tài chính chưa đảm bảo tính chính xác theo quy định của Luật Kế toán; chênh lệch số liệu kéo dài nhiều năm, khó theo dõi, đối chiếu là chưa đảm bảo yêu cầu kế toán được quy định tại Điều 5, điểm b Khoản 2 Điều 29 Luật Kế toán năm 2015./.

Minh Nguyệt