Từ lâu, ở nước ta đã xuất hiện chợ đêm, ăn đêm, xem kịch, nghe hát, khiêu vũ đêm và một số hoạt động dịch vụ phục vụ cho những người tan ca làm đêm. Các hoạt động này vừa mang tính dịch vụ, vừa là kinh doanh, có lúc sôi nổi đông vui, lúc lắng xuống, thậm chí có cả những khi bị cấm. Lý do được đưa ra khá nhiều, đúng, sai từng giai đoạn.

Gần đây, ý tưởng khôi phục một số hoạt động kinh tế, trước hết là dịch vụ về đêm lại được đưa ra. Tiến tới mở rộng, phát triển thành một loại hoạt động hữu ích của đời sống xã hội, cũng như hoạt động kinh tế, góp vào nền kinh tế chung đất nước. Sự bừng thức kinh tế về đêm vừa là sự đòi hỏi và xu thế tất yếu của sự phát triển kinh tế, vừa là đáp ứng nhu cầu hợp lý hợp thời của đời sống xã hội đang mỗi năm mỗi phong phú đa dạng thêm.

Sản xuất nông nghiệp, công nghiệp càng phát triển, càng cần mở rộng phạm vi, cách thức tiêu thụ sản phẩm, giới kinh doanh muốn mở rộng thị trường, gia tăng thời gian làm cầu nối giữa sản xuất với tiêu dùng. Người tiêu dùng muốn có thêm thời gian và sự tiện lợi cho việc mua sắm, không ít cư dân có việc trong đêm, hay cần gặp gỡ, giao lưu bạn bè vào lúc hết ngày sang đêm bớt phải lo toan, bận rộn, hoặc đơn giản, phổ biến là muốn dự các sinh hoạt văn hóa, văn nghệ. Người lao động nghỉ ca muốn có nơi ăn uống cho tươm tất, sạch sẽ, ngon lành, có nơi thuận tiện mua sắm nhu yếu phẩm cần thiết trước khi về nhà bù sức bằng giấc ngủ dài, không phải mất ngủ để đi mua sắm. Khách du lịch vào Việt Nam đang ngày một đông, đến các đô thị họ vừa thích xem phong cảnh ban ngày, lại cũng rất thích đi xem cảnh về đêm, do đó rất cần có những dịch vụ tốt đáp ứng nhu cầu của họ, có các hoạt động văn hóa văn nghệ ban đêm, nhất là ăn đêm.

Chính là từ những vấn đề nêu trên mà một số địa phương có đô thị lớn mấy năm trở lại đây đã nghĩ đến phát triển kinh tế ban đêm, trước là thăm dò, dè dặt, sau nới rộng thêm. Như thành phố Hà Nội từ ba năm trước đã thí điểm cho phép các quán bar, nhà hàng trên địa bàn quận Hoàn Kiếm vốn có cảnh đẹp hồ Gươm và nhiều phố cổ được hoạt động dịch vụ kinh tế, văn hóa văn nghệ đến 2h sáng vào ba ngày cuối tuần, tức từ tối thứ 6 đến tối chủ nhật kết hợp với việc tổ chức, duy trì phố đi bộ. 

Ở thành phố Hồ Chí Minh thì thực tế là một số phố, chợ sự tấp nập đông vui thường từ ban ngày kéo dài đến tận khuya đêm. Chợ Bến Thành luôn đông vui người mua sắm đi liền với nhu cầu thưởng thức món ngon, nhất là về đêm, vì vậy gần đây chính quyền thành phố đã có sự nới lỏng, khuyến khích các hoạt động kinh tế tiêu dùng, bán hàng tạp hóa, văn hóa phẩm, dịch vụ ẩm thực về đêm ở chợ này và rất được mọi người, nhất là khách du lịch hoan nghênh vì họ vừa có nơi nhìn ngắm, chọn lựa mua sắm hàng mình ưng ý, vừa tiện luôn chỗ ăn ngon. 

Tại Nghệ An từ đầu tháng 08 năm nay, thành phố Vinh đã triển khai phố đêm tại đường Cao Thắng. Để khuyến khích các hộ tham gia kinh doanh trong phố đêm, thành phố có cơ chế hỗ trợ những hộ kinh doanh, miễn thu một số loại phí trong ba tháng đầu. Ở Vũng Tàu, chính quyền thành phố đã lập quy hoạch chi tiết 1/500 của trục đường Thùy vân - bãi Sau có khu dịch vụ du lịch phục vụ khách du lịch và người dân vào ban đêm, có phố đi bộ. Đà Nẵng có chợ đêm Sơn Trà, phố đêm Thanh Khê Tây, phố ẩm thực đêm Phạm Hồng Thái, từ tháng 10 năm 2019 sẽ có thêm phố đi bộ, chợ đêm Bạch Đằng hoạt động từ 18h hôm trước đến 2h sáng hôm sau.

leftcenterrightdel
Phố ẩm thực đêm Phạm Hồng Thái ở Đà Nẵng (Ảnh: Internet)

Có thể thấy, hoạt động kinh tế đêm đã trở thành một đòi hỏi cấp bách của sự phát triển cấp bách kinh tế đất nước, thu hút khách du lịch cũng như làm phong phú thêm đời sống của người dân trong nước nhất là tại các đô thị.

Việc phát triển kinh tế đêm cũng nằm trong xu thế hợp tác quốc tế, nhìn sang các nước mà học hỏi kinh nghiệm, vận dụng điều hay, hoạt động tốt của họ vào nền kinh tế nước mình. Kinh tế chợ đêm của nhiều nước phát triển trên thế giới đã rất nhộn nhịp, đem lại thu nhập cao. Người nước họ đã quen với sinh hoạt về đêm có nền kinh tế đêm, sang Việt Nam mà chưa thấy có kinh tế đêm, nếu là nhà đầu tư họ sẽ ngần ngại mở rộng đầu tư, nếu là khách du lịch họ sẽ không thích quay lại lần thứ hai. Nghĩa là nếu ban đêm không có những hoạt động kinh tế tại các đô thị lớn thì chúng ta sẽ bị thua thiệt về nhiều phương diện. 

Chính sách không ngủ của nền kinh tế nhiều nước đang đem lại hiệu quả nhiều mặt, thu nhập lớn cho họ, đồng thời, cũng nhắc nhở nền kinh tế Việt Nam nên có sự thức giấc ban đêm. Một nước lớn cạnh ta là Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã sớm ban hành chính sách thúc đẩy kinh tế ban đêm, hỗ trợ trực tiếp các hoạt động dịch vụ kinh doanh từ 20h đêm đến 6h sáng hôm sau. Không chỉ cho phép bỏ giờ giới nghiêm, mà chính phủ nước này còn hỗ trợ nhiều doanh nghiệp để họ kinh doanh về đêm. Các chính sách hỗ trợ dịch vụ kinh doanh ban đêm đã được chính quyền Trung Quốc áp dụng tại một số thành phố lớn, đặc biệt là Thượng Hải và Bắc Kinh. Như các cửa hàng, quán ăn ban đêm tại Bắc Kinh sẽ được hỗ trợ khoảng 70.000 USD, các khu phố hoạt động ít nhất 12 tiếng về đêm được nhận trợ cấp 700.000 USD. 

Nhật Bản cũng là nước đẩy mạnh phát triển kinh tế ban đêm nhằm thu hút khách du lịch và tăng trưởng kinh tế. Tại nước Anh, ngành công nghiệp về đêm đóng góp khoảng 6% GDP với quy mô xấp xỉ 66 tỷ bảng Anh, tạo ra 1,25 triệu việc làm. Thủ đô London còn có chức vụ Nữ hoàng về đêm do thị trưởng bổ nhiệm nhằm tăng cường vị trí, vai trò điều tiết, khuyến khích dịch vụ và hoạt động kinh tế về đêm, hướng tới mục tiêu đưa London trở thành thành phố hoạt động kinh tế dịch vụ 24/24h vào hàng đầu thế giới. Một số thành phố lớn khác trên thế giới như Paris Toulouse (Pháp), Zuric (Thụy Sỹ) Amsterdam (Hà Lan) cũng có chức danh Nữ hoàng về đêm với vai trò tương tự như vậy.

Những hoạt động hiệu quả kinh tế đêm của nước ngoài cũng như kết quả bước đầu của dịch vụ kinh tế đêm tại một số thành phố lớn của Việt Nam đã như một sự lay động, đánh thức hoạt động kinh tế đêm và thúc đẩy việc nghiên cứu sâu sát cho sự phát triển kinh tế đêm, cũng như có những chính sách, biện pháp hữu hiệu hỗ trợ cho nền kinh tế đêm, để góp nhiều vào sự phát triển kinh tế chung. Đánh thức và mở rộng kinh tế đêm nằm trong chính sách của Chính phủ về sự phát triển đa dạng nền kinh tế đất nước.

Cách đây 8 tháng, Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ký Đề án thống kê khu vực kinh tế chưa được quan sát, chưa được khẳng định hay hỗ trợ phát triển, hoặc còn gọi là kinh tế ngầm, nhằm phản ánh đầy đủ toàn diện phạm vi, quy mô nền kinh tế. Theo ý kiến Thủ tướng, việc tính toán lại khu vực kinh tế phi chính thức và cập nhật vào GDP không phải là bệnh thành tích, mà là xem xét quy mô nền kinh tế để có bước đi phát triển, đánh giá đúng vị thế của Việt Nam. Nguồn thu từ các hoạt động kinh tế loại hình này, trong đó có kinh tế đêm sẽ được tính vào GDP từ năm 2020, nâng GDP còn ở mức khiêm tốn 240 tỷ USD hiện nay lên mức, tầm cao hơn trong những năm tới./.

                                                                                                              Trung Vũ