Trong bối cảnh miền Trung phải chịu ảnh hưởng rất nặng nề do tình hình mưa lũ, bên cạnh đó dịch Covid-19 vẫn tác động tiêu cực đến đời sống kinh tế - xã hội, chúng ta cần vừa tập trung khắc phục hậu quả thiên tai, quyết liệt phòng chống dịch Covid-19, vừa tập trung phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội; trong đó, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, trong đó có vốn ODA là một nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Lũy kế giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng đầu năm 2020 là hơn 283 ngàn tỷ đồng, đạt 60,14% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao đầu năm, ước thực hiện 10 tháng đầu năm đạt 68,26% kế hoạch. Trong khi đó, vốn ODA, tỷ lệ giải ngân tương đối thấp, 9 tháng đầu năm 2020 đạt 28,03% (cao hơn mức giải ngân 8 tháng đầu năm là 21,96%) và ước 10 tháng năm 2020 đạt 30,15% vốn kế hoạch năm và đạt khoảng 35% nếu tính trên số kế hoạch năm 2020 đã điều chỉnh. Về cơ bản, các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đều có quyết tâm chính trị cao, phấn đấu giải ngân cả năm 2020 đạt từ 90-100% kế hoạch vốn ODA cấp phát từ ngân sách trung ương.

Tuy vậy, thời gian tới nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài vẫn là một trong những nguồn lực quan trọng để đầu tư cho những công trình cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội trọng điểm, có tính lan tỏa cao và quan trọng đi cùng với bảo đảm hiệu quả và đáp ứng các chỉ tiêu an toàn nợ công.

Để thực hiện tốt việc thu hút và thúc đẩy giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA, Thủ tướng Chính phủ giao Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài họp định kỳ với Nhóm 6 Ngân hàng Phát triển nhằm nhận diện các vướng mắc từ cả hai phía để cùng có các giải pháp, kế hoạch thực hiện phù hợp.

Chuẩn bị kết thúc năm 2020, trong khi số vốn ODA chưa được giải ngân còn lại tương đối lớn. Để phấn đấu giải ngân hết số vốn ODA được giao năm 2020, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương tiếp tục quán triệt các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Trung ương Đảng, của Quốc hội, Chính phủ và chỉ đạo Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; có quyết tâm chính trị cao hơn nữa, coi nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2020 và những năm tiếp theo.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy có trách nhiệm và quan tâm chỉ đạo quyết liệt hơn nữa, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị thường xuyên giao ban, kiểm tra, bám sát nhiệm vụ, phối hợp tốt với các cơ quan tổng hợp, các nhà tài trợ để tạo chuyển biến thực chất giải ngân vốn ODA tại đơn vị, địa phương mình; rà soát, chấn chỉnh, có giải pháp cụ thể để khắc phục, đẩy nhanh giải ngân vốn ODA trong thời gian tới; chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nếu để xảy ra chậm trễ giải ngân vốn ODA; đẩy mạnh giải ngân đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình các dự án ODA, phòng chống tham nhũng, lãng phí; xử lý kịp thời cơ quan tổ chức, cá nhân gây cản trở, chậm trễ giải ngân vốn ODA; gắn trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị với kết quả giải ngân. Trường hợp không hoàn thành kế hoạch giải ngân thì kiểm điểm trách nhiệm tập thể, người đứng đầu, cá nhân liên quan.

Về chuẩn bị và triển khai thực hiện trong thời gian tới các chương trình, dự án, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị và thiết kế chương trình, dự án ODA, các cơ quan chủ quản, chủ đầu tư cần tuyển chọn tư vấn đủ năng lực, kinh nghiệm thiết kế dự án, đảm bảo đạt chất lượng, phù hợp với thực tế và tránh phải điều chỉnh trong quá trình triển khai; không đề xuất các cấu phần áp dụng các công nghệ nhanh chóng lạc hậu mà doanh nghiệp trong nước có thể thực hiện. Các cơ quan chủ quản dự án ODA, vay ưu đãi nước ngoài khẩn trương rà soát, đôn đốc chủ dự án và phối hợp với Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước để giải quyết hồ sơ thanh toán, giải ngân đối với các khối lượng đã hoàn thành, nghiệm thu, không để dồn đến cuối năm. Các chủ đầu tư có trách nhiệm thực hiện thủ tục hoàn chứng từ cho các khoản tiền đã rút vốn từ tài khoản đặc biệt.

Đồng thời, xử lý dứt điểm các tồn tại, vướng mắc của các dự án đầu tư lớn, tập trung đẩy mạnh giải ngân các dự án đầu tư có tiềm năng giải ngân, các dự án đã hoàn tất các thủ tục đầu tư, công tác đấu thầu, triển khai ngay việc ký kết đối với các gói thầu đã có ý kiến “không phản đối” của nhà tài trợ; thực hiện nghiêm quy định của Chính phủ về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, phối hợp chặt chẽ với nhà tài trợ trong xử lý vướng mắc; nâng cao tính trách nhiệm của từng cơ quan trong bảo đảm thời hạn và chất lượng thẩm định, góp ý trong phê duyệt và điều chỉnh dự án theo quy định pháp luật.

Yêu cầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, các Bộ, cơ quan, địa phương và các Ban Quản lý dự án lớn nghiên cứu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25 tháng 12 năm 2020 về các điểm bất cập trong quy định thể chế, quy trình, thủ tục và pháp luật hiện hành về ODA, vốn vay ưu đãi để trình cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính, tháo gỡ vướng mắc trong triển khai thực hiện dự án và đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ODA, tăng tính hiệu quả cho các chương trình, dự án. 

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, Văn phòng Chính phủ để hoàn chỉnh Nghị định sửa đổi Nghị định số 97/2018/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2018 về cho vay lại vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ, bảo đảm Nghị định sau khi được sửa đổi sẽ quy định đơn giản hóa quy trình, thủ tục thẩm định và ký hợp đồng cho vay lại; tỷ lệ cho vay lại phù hợp hơn để hỗ trợ một số địa phương khó khăn tiếp cận vốn ODA nhưng vẫn đảm bảo kỷ luật tài khóa, đồng thời tạo dư địa điều hành linh hoạt cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Mặt khác, nghiên cứu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc sử dụng vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài cho các hoạt động tư vấn quốc tế cần thiết để nâng cao hiệu quả dự án. Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư và các cơ quan liên quan có hướng dẫn các Bộ, cơ quan, địa phương trong tháng 12 năm 2020 nhằm phân biệt rõ chi đầu tư và chi thường xuyên trong các dự án vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài, bảo đảm phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước và các quy định khác có liên quan.

Ngoài ra, các bộ ngành, địa phương và cơ quan liên quan cần khẩn trương hoàn tất các thủ tục để giải ngân hết số vốn kiểm soát chi tại Kho bạc Nhà nước nhưng chưa hoàn tất giải ngân; rà soát, đơn giản hóa quy trình kiểm soát chi; tăng cường thực hiện kiểm soát chi, rút vốn và giải ngân qua hệ thống công nghệ thông tin; tiếp tục cho phép giải ngân kế hoạch vốn nước ngoài từ ngân sách trung ương và kế hoạch vốn nước ngoài cho vay lại một cách độc lập, không để ảnh hưởng, làm chậm tiến độ giải ngân các dự án theo đúng tinh thần chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 94/NQ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2019./.

Lan Anh