“Cười ra nước mắt” vì thủ tục, giấy phép

Theo Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc, bằng quyết tâm, nỗ lực, chúng ta đã đạt được nhiều tiến bộ về cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính nhiêu khê liên quan đến thủ tục nộp thuế, đăng ký kinh doanh, đầu tư, kiểm tra chuyên ngành... Chính phủ điện tử cũng đang được triển khai tích cực.

“Đó là những bước tiến được thế giới công nhận, thể hiện qua việc thứ hạng về môi trường kinh doanh đã tăng 14 bậc, về cạnh tranh quốc gia tăng 5 bậc trong năm 2017. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI cũng đạt mức cao nhất kể từ năm 2005 và chỉ số đổi mới sáng tạo theo WIPO tăng 12 bậc”, ông Lộc liệt kê.

Nhưng Chủ tịch VCCI cho rằng, những thành quả vẫn còn rất khiêm tốn so với kỳ vọng, mong đợi của người dân, cộng đồng DN (DN) và còn một khoảng cách không nhỏ so với các chuẩn mực hàng đầu của các nước ASEAN.

“Những câu chuyện cười ra nước mắt mà chỉ có ở Việt Nam như một thỏi socola phải cõng 13 giấy phép. Hay thời gian nuôi gà còn ngắn hơn cả thời gian xin giấy phép được bán gà vẫn còn tồn tại ở nhiều nơi. Một số bộ, ngành mới chỉ thực hiện cắt giảm thủ tục hành chính ở những lĩnh vực chịu sức ép lớn từ Chính phủ, từ Thủ tướng và từ dư luận xã hội, theo kiểu chạy theo vụ việc, thiếu bài bản, đối phó”, ông Lộc nói

Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cũng nhận định, “tình trạng giấy phép “con, cháu” còn khá nhiều”.

Theo Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia, hiện có 5.917 điều kiện kinh doanh của các bộ tại các cửa khẩu với khoảng 100.000 mặt hàng phải kiểm tra chuyên ngành. Tỷ lệ hàng hóa làm thủ tục kiểm tra 2 - 3 lần chiếm 58%, trong đó 54% là kiểm tra 2 lần, còn lại 3 lần. Trung bình mỗi năm DN phải bỏ ra 28,6 triệu ngày công với chi phí 14.300 tỷ đồng để làm các thủ tục này.

Ngay trong phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ rõ, việc cắt giảm 50% thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh còn chưa triệt để.

“Nhiều bộ tuyên bố cắt giảm thủ tục nhưng vẫn còn hình thức, chưa đi vào thực chất, vẫn còn khó khăn cho DN và môi trường đầu tư. Nghị quyết 19 đã công bố các chỉ tiêu rất cụ thể, một số cấp, ngành vẫn chưa quyết liệt trong chuyện này”, Thủ tướng nói.

Khắc phục khác biệt giữa nhận thức và hành động

Nghị quyết 01 và Nghị quyết 19/2018 của Chính phủ đã đặt ra yêu cầu chậm nhất đến 31/10/2018 phải ban hành xong các nghị định mới để đơn giản hóa và cắt giảm tối thiểu 50% điều kiện kinh doanh về kiểm tra chuyên ngành.

Đáng lưu ý, theo ông Vũ Tiến Lộc, đến nay, vẫn có bộ chưa rà soát, xây dựng phương án đơn giản hóa các điều kiện kinh doanh; chưa xây dựng được dự thảo nghị định; chưa có kế hoạch tổng thể giải quyết tận gốc rễ các vấn đề của cơ chế xin - cho.

“Nếu các bộ luật vẫn còn được thiết kế theo kiểu luật ống, luật khung, vẫn cần phải có các nghị định, thông tư của các bộ, ngành hướng dẫn thì tình trạng giấy phép “con, cháu”, các thủ tục hành chính rườm rà có nguy cơ sẽ không biến mất mà có thể biến tướng, phục hồi, chuyển từ hình thái này sang hình thái khác và vẫn đè nặng lên DN. Việc giảm chi phí cả chính thức và không chính thức cho người dân và DN bởi vậy sẽ khó thực hiện triệt để, thể chế sẽ vẫn là cản trở cho những nỗ lực sáng tạo của các địa phương ở cơ sở. Sự chững lại của các ngôi sao cải cách trong bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI năm 2018 đã chứng minh cho hiện tượng này”, ông Vũ Tiến Lộc nhấn mạnh.

Chủ tịch VCCI nhắc lại yêu cầu phải tập trung cải cách thể chế để tạo động lực cho phát triển. “Ông cha ta có câu "một người lo bằng cả kho người làm", Đảng ta nói cải cách thể chế là khâu đột phá, để đạt được thành tựu lớn hơn nữa cho phát triển kinh tế - xã hội các bộ, ngành phải thực sự là kiến trúc sư trưởng trong cải cách thể chế ở từng lĩnh vực chứ không chỉ hành xử như những đốc công”.

Cho nên, các cơ quan Chính phủ cần quan tâm hơn nữa đến các cải cách thể chế sâu rộng mang tính hệ thống và dài hạn để giải phóng sức dân, thúc đẩy phát triển mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân trong nước. “Đó chính là nền tảng, động lực quan trọng nhất cho sự phát triển bền vững và tự chủ của đất nước trong thời gian tới”, ông Lộc chốt lại.

Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cũng cho rằng, Chính phủ cần đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm các thủ tục hành chính một cách thực chất, minh bạch thủ tục hành chính và xử lý các sai phạm.

“Sớm khắc phục tình trạng có sự khác biệt giữa các cấp chính quyền về cả nhận thức và hành động trong cải cách hành chính; siết chặt kỷ cương và tăng cường trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cơ quan trong thi hành công vụ. Xây dựng đồng bộ Chính phủ điện tử gắn với bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin quốc gia”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh nêu.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải tháo gỡ rào cản thủ tục tốt hơn, tạo môi trường đầu tư tốt hơn để đạt mục tiêu 1 triệu DN vào năm 2020 và DN phải thay đổi về chất.

Thời gian tới, Chính phủ đặt ra một loạt giải pháp để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Cụ thể, công khai, minh bạch quy trình, thủ tục hành chính và xử lý nghiêm các sai phạm của cơ quan, công chức, viên chức để loại bỏ các chi phí không chính thức cho người dân và DN. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về đầu tư, kinh doanh, đất đai… nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận, tìm hiểu, nắm bắt thông tin, gia nhập thị trường.

Cùng với đó, tiếp tục tổ chức các hội nghị chuyên đề, trong đó tập trung vào các giải pháp tháo gỡ khó khăn, cắt giảm thủ tục trong đầu tư, kinh doanh, cải cách hành chính... để tham mưu Chính phủ ban hành kịp thời, phát huy hiệu quả trong các tháng cuối năm.

 

 

 

Ngô Hương