Phát biểu khai mạc tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, ngoài những khó khăn chung của hệ thống y tế cơ sở (YTCS) hiện nay, nhất là y tế tuyến xã do điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và phạm vi chuyên môn, việc thực hiện khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (KCB BHYT) tại trạm y tế (TYT) xã còn một số khó khăn, thách thức từ quy định của chính sách bảo hiểm y tế (BHYT) ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ y tế và quyền lợi của người bệnh.

Theo quy định tại Thông tư 41/2014/TT-BYT-BTC, Quỹ KCB BHYT giao cho trạm y tế thấp (không quá 20% quỹ KCB BHYT ngoại trú) không đủ để chi cho KCB BHYT dẫn đến một số loại bệnh TYT xã có khả năng điều trị, cấp thuốc nhưng phải chuyển lên tuyến trên gây nên tình trạng quá tải ở tuyến trên, tốn kém chi phí và không thuận lợi cho người bệnh, nhất là người cao tuổi mắc bệnh không lây nhiễm. Quy định này làm hạn chế phạm vi và phát triển chuyên môn kỹ thuật của TYT xã.  

Bộ trưởng Bộ Y tế nêu dẫn chứng cụ thể: Với quy định này, chi bình quân lượt KCB BHYT tại tuyến xã thấp, năm 2015: 41.918 đồng/lượt khám, năm 2016: 52.855 đồng/lượt khám và năm 2017: 75,797 đồng/lượt khám.

Hiện tại, hợp đồng với cơ quan BHXH để tổ chức KCB BHYT tại TYT xã được giao cho bệnh viện huyện (ở nơi đã tách bệnh viện huyện), dẫn đến khó khăn trong quản lý, cung ứng và thanh toán chi phí KCB BHYT; Bệnh viện không quản lý TYT do đó phải hợp đồng với TYT để thanh toán, quyết toán chi phí KCB BHYT cho TYT. Mặt khác, bệnh viện không quản lý nhân lực TYT do đó khó khăn trong điều chuyển nhân lực, chỉ đạo thực hiện KCB BHYT để phù hợp với yêu cầu của mô hình bệnh tật và nhu cầu KCB của người dân.   

leftcenterrightdel
 Toàn cảnh hội nghị (ảnh: Hoàng Minh)  

Việc quy định thông tuyến tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, tuy nhiên, quy định này dẫn đến tình trạng người bệnh đến KCB tại TYT xã có xu hướng giảm. Năm 2014, tỷ trọng số lượt KCB BHYT tại tuyến xã trong tổng số lượt KCB BHYT là 28,3%; Từ năm 2015 (thực hiện thông tuyến), tỷ trọng này có xu hướng giảm, năm 2015: 26%, 2016: 21,9 và năm 2017: 19,9%, 6 tháng đầu năm 2016: 18,5%. Với tình trạng này, nếu TYT xã không được đầu tư tốt thì người dân sẽ lên tuyến trên để điều trị và TYT sẽ không phát triển được.

Hơn nữa, hiện nay chưa có quy định đầy đủ, rõ ràng về chi trả chi phí đối với trường hợp chuyển giao kỹ thuật, nhiều trường hợp phát sinh dịch vụ nhưng chưa có cơ chế để thanh toán.

Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định: “Việc chưa có quy định quỹ BHYT thanh toán đối với trường hợp chuyển bệnh phẩm, người bệnh lên tuyến trên hoặc đến cơ sở khác để thực hiện một số kỹ thuật trong chẩn đoán bệnh (xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh) dẫn đến phải chuyển tuyến người bệnh gây quá tải tuyến trên, gia tăng chi phí KCB từ quỹ BHYT”.

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Y tế, hiện nay, Bộ Y tế đã phối hợp với BHXH Việt Nam rà soát, đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng KCB BHYT tuyến cơ sở để người dân có thể tiếp cận các dịch vụ y tế một cách tốt nhất ngay tại tuyến xã. Trong đó, không quy định giao quỹ KCB cho TYT tối đa bằng 20% quỹ KCB BHYT ngoại trú như hiện nay, thay vào đó cơ quan BHXH sẽ thanh toán chi phí cho TYT dựa trên chi phí thực tế do ứng dụng dịch vụ kỹ thuật mới, thuốc mới, chức năng nhiệm vụ mới… kể cả chi phí điều trị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, chi trả chi phí thuốc điều trị HIV, Lao,…   

Đồng thời, thay việc ký hợp đồng giữa cơ quan BHXH với bệnh viện huyện bằng việc cơ quan BHXH ký với Trung tâm y tế huyện để Trung tâm y tế thực hiện quản lý cung ứng dịch vụ và kinh phí đối với TYT xã; bổ sung quy định quỹ BHYT thanh toán đối với trường hợp chuyển bệnh phẩm, hoặc chuyển người bệnh lên tuyến trên hoặc đến cơ sở khác để thực hiện dịch vụ kỹ thuật chẩn đoán.

Ngoài ra, bảo đảm các TYT đủ năng lực cung cấp gói dịch vụ y tế cơ bản cho người có thẻ BHYT, bảo đảm đến hết năm 2018 có trên 87% dân số có thẻ BHYT và đến năm 2020 có trên 90,7% dân số có thẻ BHYT; Trung tâm y tế, bệnh viện tuyến huyện hướng dẫn và chủ động chuyển người bệnh về TYT xã để quản lý, điều trị các bệnh mãn tính tạo điều kiện thuận lợi cho người bệnh, nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ BHYT.

Đặc biệt, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ việc chỉ định sử dụng thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật bảo đảm theo đúng quy trình chuyên môn, phù hợp với từng người bệnh cụ thể, phù hợp với khả năng chi trả của người bệnh và quỹ BHYT.

Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định: “ngành Y tế, ngành BHXH phối hợp chặt chẽ trong việc theo dõi các chỉ số liên quan đến sử dụng dịch vụ y tế để kịp thời có giải pháp giải quyết những vướng mắc phát sinh, thực hiện việc tạm ứng, thanh quyết toán kịp thời để đảm bảo điều kiện hoạt động của cơ sở KCB”.

Phải phân bổ Quỹ BHYT một cách hiệu quả nhất

Cũng tại Hội nghị, Thứ trưởng, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thị Minh cho rằng, khám chữa bệnh tuyến xã phần nhiều chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân, chủ yếu là kê đơn lấy thuốc, số người nằm lại chăm sóc rất ít. Mô hình tổ chức, cơ chế chính sách, nguồn lực, nhân lực chưa tạo thuận lợi để bệnh nhân yêu tâm ở lại TYT xã khám và điều trị bệnh.  

Theo Thứ trưởng, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam, tình trạng khám chữa bệnh BHYT tại t TYT xã là thách thức không nhỏ đối với ngành Y tế cũng như Bảo hiểm. Do đó, cần nâng cao hơn nữa chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, trong đó, vấn đề con người là nhân tố quyết định vì vấn đề này gắn với tính mạng và sức khỏe con người. Hiện nay, có nhiều thiết bị nước ngoài hỗ trợ nhưng nằm trong tình trạng đắp chiếu do nhân viên y tế tại TYT xã không biết sử dụng.  

“Thời gian qua, ngành BHXH đã yêu cầu BHXH địa phương phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế tại địa phương, nâng cao chất lượng giám định BHYT minh bạch, đảm bảo quyền lợi của người tham gia BHYT. Không để người bệnh phải chờ lâu khi KCB BHYT. Đặc biệt, BHXH đang quyết liệt cải cách hành chính để giảm thời gian thanh toán chi phí cho người bệnh”, bà Nguyễn Thị Minh nhấn mạnh.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Minh cũng thẳng thắn thừa nhận, ngành BHXH chưa thật sự hài lòng về chất lượng phục vụ của mình do vẫn còn 1 bộ phận cán bộ, nhân viên có tinh thần thái độ, năng lực chuyên môn,… chưa tốt. BHXH cần thực hiện công bằng các cơ chế thưởng phạt, trước hết áp dụng biện pháp về tổ chức (luân chuyển) trong đó chú trọng người đứng đầu.

Về vấn đề Quỹ BHYT, bà Nguyễn Thị Minh nhấn mạnh: “Trong nguồn Quỹ BHYT có hạn, làm sao phải phân bổ nguồn quỹ một cách hiệu quả nhất, tránh tình trạng như hiện nay. Cân đối quỹ BHYT trong lộ trình nâng cao chất lượng KCB BHYT tuyến cơ sở là điều chúng tôi mong muốn, ủng hộ, chia sẻ, đồng thuận”./.

Hoàng Minh