Ngày 29/11, tại Hà Nội, Trung tâm nghiên cứu truyền thông phát triển (RED) tổ chức thành viên của Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức hội nghị thường niên 2017 với chủ đề: Báo chí với phát triển Bền vững.

Tại Việt Nam, trong những năm gần đây, môi trường báo chí, truyền thông thay đổi nhanh chóng, đã làm cho công việc của các nhà báo trở nên thách thức hơn. Một nghiên cứu của RED cho biết, từ năm 2011 - 2015, có tới 96% phóng viên được khảo sát đã từng bị cản trở tác nghiệp, so với mức 88% trong khảo sát năm 2011. Chỉ tính riêng trong năm 2016, tại Việt Nam có tổng số 36 trường hợp nhà báo bị tấn công, cản trở tác nghiệp.

leftcenterrightdel
Hội nghị thường niên 2017 với chủ đề: Báo chí với phát triển Bền vững 

Trong bối cảnh này, Luật báo chí đã được sửa đổi và có hiệu lực từ tháng 1/2017. Mặc dù luật báo chí sửa đổi là căn cứ tốt hơn để bảo vệ sự an toàn của nhà báo, nó đòi hỏi phải có sự cam kết liên tục ở cấp cao hơn có thể đem lại các thay đổi tích cực.

Theo kết quả nghiên cứu về hành vi trục lợi trong tác nghiệp báo chí của hơn 220 ý kiến từ các cán bộ quản lý báo chí, chuyên gia, giảng viên, học viên báo chí, độc giả…cho thấy có các nhóm hành vi trục lợi như: dọa dẫm đối tượng để tống tiền, đòi ưu đãi cá nhân cho nhà báo; thông đồng tạo lợi ích nhóm giữa nhà báo và đối tượng để đánh thuê; liên kết nhóm nhà báo để bưng bít, để bảo kê thông tin về ngành; địa phương; lợi dụng danh nghĩa nhà báo, cơ quan báo chí để gây áp lực phải ký hợp đồng...

Hiện, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng với thế giới. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã cam kết về một chính phủ “liêm chính, kiến tạo, hành động, phục vụ nhân dân”. Cách mạng công nghệ 4.0 đã tới và cùng với nó là sự lan tỏa mạnh mẽ của mạng xã hội nói riêng và các hình thức truyền thông phi – nhà nước nói chung. Luật Báo chí 2016, Nghị định 09/2017/NĐ-CP (quy định về việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí) đã có hiệu lực; Luật Tiếp cận thông tin sắp có hiệu lực (từ 01/07/2018);…là một phần quy định cơ chế đối ngoại, giải trình của nhà nước với người dân và doanh nghiệp. Tất cả những sự kiện này đặt ra cho hệ thống thông tin, truyền thông của các cơ quan nhà nước (tức là hệ thống Truyền thông Nhà nước) nhiều nhiệm vụ, thách thức to lớn.

Việc miễn trừ trách nhiệm đối với các hành vi chống đối nhà báo đã trở nên rất phổ biến. Chín trong số mười trường hợp, những kẻ vi phạm không hề bị trừng phạt. Theo báo cáo của Tổng thư ký UNECO về An toàn nhà báo và mối nguy hiểm của việc miễn trừ trách nhiệm năm 2016, chỉ có 8% trong số 827 vụ giết hại nhà báo từ năm 2006 đến năm 2015 được xử lý.

"Điều đó làm giảm nhẹ tội cho những kẻ vi phạm và kết quả gây nên ảnh hưởng rất lớn đối với xã hội trong đó có các nhà báo". Ông Micheal Coft khẳng định. Việc miễn trừ trách nhiệm này tạo ra miễn trừ trách nhiệm khác và biến thành một vòng tròn luẩn quẩn khiến xã hội chịu nhiều tốn thất từ những vấn đề này. Những thông tin “bị ỉm đi” chính xác là loại thông tin mà công chúng cần biết. Thông tin là điều rất cần thiết để đưa ra những quyết định đúng đắn trong cuộc sống, dù là kinh tế, xã hội hay chính trị. Việc tiếp cận thông tin đáng tin cậy và có chất lượng là nền tảng cho nền dân chủ, quản trị tốt và các thể chế có hiệu quả.

Đại hội đồng Liên Hợp quốc , Hội đồng Bảo an, Hội đồng nhân quyền đã lên án các hành ci chống lại các nhà báo và kêu gọi đảm bảo an toàn cho họ. Liên Hợp quốc đã thông qua Kế hoạch Hành động về An toàn của Nhà báo và vấn đề miễn trừ trách nhiệm.

Nhận thức được tầm quan trọng của an toàn Nhà báo, Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam đã hợp tác cùng UNECO nâng cao nhận thức của các nhà báo truyền thông và các cơ quan thực thi pháp luật về các văn bản pháp luật quốc tế và Việt Nam liên quan đến sự an toàn của các nhà báo và nâng cao năng lực của cán bộ thực thi pháp luật đảm bảo nhà báo được làm làm việc trong một môi trường an toàn và những kẻ vi phạm phải được đưa ra trước công lý.

Tại bài phát biểu, Ông Micheal Coft kêu gọi các nhà báo, lực lượng an ninh,cơ quan thực thi pháp luật, các tổ chức quốc gia và quốc tế có liên quan cùng nhau tăng cường sự an toàn của các nhà báo và chấm dứt tình trạng miễn trừ trách nhiệm cho các hành vi chống nhà báo theo lời ông Frank la Rue, Trợ lý Tổng Giám dsoocs của UNECO phụ trách Truyền thông và Thông tin nói: Chỉ khi các nhà báo làm việc trong một môi trường an toàn và độc lập, họ mới có thể cung cấp thông tin một cách tự do cho người dân tiếp cận, có như vậy mới đạt được phát trển bền vững./.

Lan Anh