Công tác đấu thầu thuốc là một nhiệm vụ quan trọng của ngành Y tế nhằm đảm bảo việc lựa chọn được các thuốc có chất lượng tốt để phục vụ công tác điều trị bệnh cho nhân dân, nhưng đồng thời cũng đảm bảo có giá hợp lý để tiết kiệm chi phí tiền thuốc cho người bệnh, cho quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) và ngân sách nhà nước. Hơn nữa, việc đấu thầu, mua sắm thuốc liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau, có các vai trò, lợi ích khác nhau, do đó phải đảm bảo nguyên tắc cạnh tranh, công bằng và minh bạch theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Công tác đầu thầu đã đạt được kết quả tích cực

Trong thời gian vừa qua, các quy định về đấu thầu mua thuốc đã được Bộ Y tế phối hợp với các Bộ, ngành liên tục sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục các khó khăn, bất cấp trong quá trình thực hiện và tăng cường sự công khai, minh bạch và công bằng trong công tác đấu thầu mua thuốc. Qua đó, công tác đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế trên cả nước đã đạt được các kết quả tích cực rõ rệt

Trước hết, công tác đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập đã đảm bảo việc thực hiện thống nhất trên cả nước. Các quy định về đấu thầu mua thuốc sửa đổi từ năm 2012 đã bổ sung việc phân chia nhóm thuốc theo tiêu chí kỹ thuật, mỗi nhóm thuốc lựa chọn một thuốc trúng thầu theo Luật đấu thầu, đồng thời lần đầu tiên ban hành Mẫu hồ sơ mời thầu mua thuốc riêng kèm theo các tiêu chí, điểm chấm thầu để áp dụng thống nhất trên cả nước.

leftcenterrightdel
 Công tác đầu thầu thuốc đã đạt nhiều kết quả tích cực (ảnh: Minh Nguyệt)

Qua đó, góp phần tăng cường tối đa việc công khai, minh bạch và cải cách thủ tục hành chính trong công tác đấu thầu thuốc. Cụ thể, các thông tin phục vụ đấu thầu đã được Bộ Y tế quy định rõ và công bố công khai trên trang thông tin điện tử của Bộ Y tế để các đơn vị thống nhất tra cứu, đánh giá trong quá trình lựa chọn nhà thầu, hạn chế tối đa các tài liệu nhà thầu phải nộp.

Đồng thời, hiệu quả kinh tế của việc mua thuốc tại các cơ sở y tế công lập được nâng cao, chi phí tiền thuốc trúng thầu đã tiết giảm được khoảng 35,5% từ khi áp dụng Thông tư liên tịch số 01/2012/TT-BYT ngày 19/11/2012 so với quy định cũ (Thông tư số 10/2007/TTLT-BYT-BTC ngày 10/8/2007).

Đặc biệt, việc đấu thầu thuốc đóng vai trò quan trọng trong ưu tiên sử dụng thuốc trong nước có chất lượng, giá hợp lý. Quy định về hồ sơ mời thầu đã bổ sung các tiêu chí để ưu tiên việc sử dụng thuốc sản xuất trong nước theo quy định của Luật đấu thầu, như: Chấm điểm ưu tiên cho các thuốc sản xuất trong nước; ưu tiên cho các thuốc có chứng minh tương đương sinh học; ban hành danh mục các thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp sẽ không chào thầu thuốc nhập khẩu. Tỉ trọng thuốc trong nước sử dụng tại các cơ sở y tế đã tăng lên đáng kể, cụ thể từ năm 2013 tỷ lệ thuốc trong nước chiếm 15,61% đến 2018 đã tăng lên 33,89% (theo trị giá).

Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý để phù hợp với thực tế

Mặc dù, có rất nhiều ưu điểm và hiệu quả song trong quá trình triển khai công tác đấu thầu tại các cơ sở y tế, vẫn còn có một số khó khăn, bất cập cần tiếp tục có những điều chỉnh.Vấn đề này đã được Bộ trưởng Bộ Y tế chỉ ra rõ tại Hội thảo xin ý kiến Dự thảo Thông tư quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập diễn ra ngày 06/8 tại Hà Nội.

Đối với việc phân nhóm thuốc theo tiêu chí kỹ thuật cần điều chỉnh để đảm bảo lựa chọn các thuốc trúng thầu có chất lượng tốt để cung ứng cho các cơ sở y tế. Đồng thời, tăng cường giám sát chất lượng thuốc cung ứng cho các cơ sở y tế thông qua các tiêu chí kỹ thuật của cơ sở sản xuất và sản phẩm thuốc.

Mặt khác, cần bổ sung các quy định để ưu tiên cho các thuốc trong nước có chất lượng, như: Các thuốc sản xuất tại các nhà máy đạt EU-GMP; thuốc biệt dược gốc chuyển giao sản xuất tại Việt Nam; thuốc được gia công, chuyển giao công nghệ…

Bên cạnh đó, theo Bộ trưởng Bộ Y tế, cần bổ sung làm rõ một số quy định (về dạng bào chế đặc biệt; các tiêu chí về kinh nghiệm, năng lực của nhà thầu) nhằm tăng cường cạnh tranh, công bằng, minh bạch trong lựa chọn nhà thầu, tránh việc chủ đầu tư đưa ra các quy định, điều kiện làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu, ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế của gói thầu.

leftcenterrightdel
 Tuy nhiên, việc tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về công tác đấu thầu là cần thiết (ảnh: Minh Nguyệt)

Để công bằng trong việc thực hiện hợp đồng cung ứng thuốc, cần quy định rõ hơn trách nhiệm của các cơ sở y tế, các nhà thầu khi ký kết hợp đồng cung ứng thuốc trúng thầu để ràng buộc trách nhiệm trong trường hợp trúng thầu nhưng không gọi hàng hoặc trúng thầu nhiều nhưng gọi hàng ít để đảm bảo công bằng với trách nhiệm của nhà thầu trong việc đảm bảo cung ứng thuốc trúng thầu.

Ngoài ra, cần bổ sung các quy định nhằm làm rõ một số nội dung cụ thể theo quy định tại Luật đấu thầu để khắc phục các khó khăn, bất cập trong công tác đấu thầu mua thuốc, như: Hướng dẫn rõ quy định về các hình thức bảo đảm dự thầu; quy trình, trách nhiệm của Hội đồng đàm phán giá, Trung tâm mua sắm tập trung thuốc quốc gia; quy trình mua sắm tập trung thuốc cấp địa phương…

Do đó, Bộ Y tế đang xây dựng Thông tư quy định quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập để thay thế Thông tư số 11/2016/TT-BYT ngày 11/5/2016 quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập nhằm khắc phục các vấn đề khó khăn, bất cập nêu trên.

Đến nay, về cơ bản các nội dung của Dự thảo Thông tư đã được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu các ý kiến góp ý của các đơn vị, đặc biệt là các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; các doanh nghiệp; các Sở Y tế là các đơn vị chịu sự điều chỉnh trực tiếp của các quy định về đấu thầu mua thuốc.

Cùng với đó, Bộ Y tế (Cục Quản lý Dược) đã đăng tải Dự thảo trên trang thông tin điện tử và lấy ý kiến rộng rãi bằng văn bản của các đơn vị liên quan, Ban soạn thảo Thông tư đã có 04 cuộc họp thảo luận, tiếp thu các ý kiến của các đơn vị và hoàn chỉnh nội dung Dự thảo Thông tư. Trong quá trình soạn thảo Thông tư, Cục Quản lý Dược cũng đã có các cuộc họp xin ý kiến của các chuyên gia về bào chế, dược lý về quy định ghi dạng bào chế trong kế hoạch đấu thầu mua thuốc./.

Minh Nguyệt