Một số vùng DTTS còn chịu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu
Năm 2021, là năm đầu các tỉnh, thành phố vùng DTTS triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trong Nghị quyết đại hội Đảng bộ địa phương và đại hội Đảng toàn quốc khóa 13. Các chính sách, chương trình, dự án đối với vùng đồng bào DTTS&MN được triển khai thực hiện tốt. Đặc biệt, vào các dịp Tết Tân sửu, Tết truyền thống của một số đồng bào DTTS được Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, UBDT và các cơ quan đảng, chính quyền, tổ chức xã hội các địa phương tổ chức thăm hỏi, tặng quà động viên các gia đình chính sách, hộ nghèo, người có uy tín trong đồng bào DTTS và các chức sắc tôn giáo tạo không khí phấn khởi, vui tươi, đoàn kết. Vì vậy, trong điều kiện khó khăn chung do ảnh hưởng của dịch Covid-19, đời sống của đồng bào vùng DTTS vẫn được đảm bảo và duy trì ổn định.
Trong 6 tháng đầu năm 2021, chỉ có 8 tỉnh Sơn La, Lạng Sơn, Lai Châu, Điện Biên, Gia Lai, Kon Tum, Quảng Nam, Quảng Bình cần phải trợ cấp 393 tấn gạo cứu đói giáp hạt. Năm 2021, tình hình thời tiết có thuận lợi hơn, tình hình sản xuất lúa, hoa màu, cây ăn trái, chăn nuôi gia súc gia cầm và nuôi trồng thủy hải sản tiếp tục duy trì ổn định. Trong đó, sản xuất lúa vụ đông xuân ở cả 3 miền đều đạt năng suất cao, giá trị hàng hóa tăng hơn năm trước. Cơ cấu cây trồng, vật nuôi chuyển đổi theo hướng tăng năng suất, chất lượng, chuyển dần sang thích ứng biến đổi khí hậu.
Tuy nhiên, tình hình thời tiết 6 tháng đầu năm 2021 có diễn biến phức tạp gây một số thiệt hại: Xảy ra 17 trận động đất nhẹ, 32 trận mưa đá, giông lốc; 05 đợt không khí lạnh, gió mùa đông bắc trong đó đợt rét đậm, rét hại mạnh nhất từ ngày 07-13/01/2021; 04 trận mưa lớn, lũ cục bộ, trong đó 01 trận lũ quét tại Lào Cai và 08 vụ sạt lở bờ sông.
Trong khi đó, đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động tiêu cực của quá trình biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sự thay đổi cực đoan về thời tiết, như: Hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở, bão, mưa, lũ, giông, sét,... đã và đang tác động mạnh đến toàn vùng. Tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn một số tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long hiện nay đang diễn biến phức tạp và gia tăng (tỉnh Bạc Liêu có đến 39 khu vực có tốc độ sạt lở điển hình, cần nhanh chóng di dân, sửa chữa hệ thống công trình giao thông đã bị hư hỏng nghiêm trọng... đã ảnh hưởng lớn tới sản xuất và đời sống nhân dân vùng đồng bào DTTS&MN).
Ngoài ra, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi tiềm ẩn nguy cơ cao gây thiệt hại, ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của người dân; giá một số loại nông sản không ổn định, có lúc giảm mạnh, khó tiêu thụ. Bên cạnh đó, tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh gặp khó khăn, thu hẹp quy mô hoạt động; ảnh hưởng đến việc làm, thu nhập của người lao động. Đặc biệt, tại những nơi thực hiện giãn cách xã hội, nhiều doanh nghiệp, đơn vị sản xuất, kinh doanh dừng hoạt động, dẫn đến lao động mất việc làm, trong đó có nhiều lao động DTTS.
Đời sống đồng bào vùng DTTS ở nước ta trong 6 tháng đầu năm cơ bản ổn định. (Ảnh: Phòng PV&BT)
Vẫn còn xảy ra khiếu nại, tố cáo vượt cấp
Trong điều kiện dịch bệnh, các địa phương vẫn tổ chức các hoạt động thông tin, tuyên truyền trong vùng DTTS với hình thức phù hợp, hiệu quả. Cụ thể, đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, phát động thi đua nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu KTXH năm 2021; chào mừng Kỷ niệm 91 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930 - 03/02/2021); 46 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2021); 135 năm Ngày Quốc tế Lao động (1/5/1886 - 1/5/2021); 67 năm Ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2021); Kỷ niệm 131 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh; Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Đáng chú ý, nhân dịp Tết Chôl Chnăm Thmây năm 2021,Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính gửi đồng bào, đồng chí và các vị chư tăng dân tộc Khmer; tuyên truyền bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026; đặc biệt là tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Covid-19; nhiều địa phương thực hiện công tác thông tin tuyên truyền bằng song ngữ (Tiếng Việt và tiếng DTTS)...
Mặt khác, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS được các cấp, các ngành quan tâm và tạo điều kiện. Ở những địa phưong chưa có dịch, các địa phương tạo điều kiện tổ chức lễ hội văn hóa truyền thống nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc như Giải đua ghe Ngo năm 2021 trong khuôn khổ Lễ hội Óc Om Bóc-Đua Ghe Ngo Sóc Trăng lần thứ V, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long năm 2021.
Cùng với đó, phát triển giáo dục vùng dân tộc tiếp tục được quan tâm chỉ đạo thực hiện tốt với các chính sách hỗ trợ tiền, gạo... đối với các cấp học sinh từ mầm non đến phổ thông trung học, chính sách ưu đãi với giáo viên, chính sách với trường dân tộc nội trú và bán trú đảm bảo quy định của Nhà nước. Một số địa phương làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục và có chính sách chăm lo Tết, tặng quà, học bổng,... cho học sinh, sinh viên, học viên vượt khó học giỏi, trong đó có con em DTTS. Một số địa phương ban hành, thực hiện chính sách đặc thù hỗ trợ người dạy tiếng DTTS.
Tuy nhiên, tình trạng học sinh (THCS, THPT), đặc biệt là sinh viên bỏ học có chiều hướng tăng. Năm học 2020-2021, qua thổng kê sau các đợt dịch Covid-19 trên địa bàn vùng đồng bằng Nam Bộ có tổng số 1.841/215.951 học sinh DTTS các cấp bỏ học, chiếm trên 0,85% trong tổng sổ học sinh DTTS các cấp của địa phương.
Bên cạnh đó, các địa phương tổ chức thực hiện có hiệu quả các chương trình mục tiêu về y tế. Các tỉnh vùng biên giới với các nước có dịch tổ chức thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, kiểm soát chặt chẽ việc đi lại ở biên giới, ngăn chặn nhập cảnh trái phép. Nhiều đơn vị, tổ chức, cá nhân phối hợp khám, cấp thuốc miễn phí và trao tặng quà cho đối tượng chính sách, hộ nghèo vùng sâu, vùng xa, vùng DTTS.
Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng dân tộc, vùng biên giới cơ bản ổn định. Các cấp, ngành, địa phưong thực hiện tốt công tác đảm bảo an ninh trật tự kết hợp tốt việc tuyên truyền chính sách của Đảng và Nhà nước với giải quyết khiếu nại, tố cáo, đặc biệt là phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026.
Theo báo cáo của UBDT, tình hình an ninh trật tự vùng dân tộc trong những ngày bầu cử ổn định, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu ở các địa phương rất cao, công tác bầu cử diễn ra an toàn. Tuy vậy, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng DTTS vẫn tiềm ẩn yếu tố phức tạp, vẫn còn xảy ra khiếu nại, tố cáo vượt cấp; tình trạng mua bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng trái phép chất ma túy, mua bán người, đi lại trái phép qua biên giới ở một số địa phương vùng DTTS có chiều hướng tăng và diễn biến phức tạp./.
Nguyên Khôi