Thất thu thuế từ chuyện đất “hai giá” trong chuyển nhượng bất động sản
Thời gian quan, chống thất thu thuế hoạt động chuyển nhượng BĐS là vấn đề thời sự được dư luận rất quan tâm. Bởi dư luận cho rằng việc thất thu trong hoạt động chuyển nhượng BĐS là có thực. Chuyện đất “hai giá” là phổ biến, người ta còn xem việc mua bán mà ghi đúng giá là một điều lạ, còn việc ghi thấp hơn giá trị giao dịch thật là chuyện bình thường, điều này là không tốt cho công tác quản lý thuế nói chung và hoạt động thu thuế nói riêng, làm thất thu ngân sách nhà nước.
Các chuyên gia cho rằng, đã đến lúc cần đảm bảo cao hơn nữa sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Theo đó, trong các nguồn thu khác như thu từ tiền công, tiền lương, thu từ tiền thưởng, khuyến mãi với cơ chế khấu trừ tại nguồn đã và đang thiết lập một cách thức thu chính xác, thì trong thu nhập từ chuyển nhượng BĐS lại chưa được quản lý chặt chẽ, làm cho nhiều người có thu nhập cao từ đây, nhưng vẫn chưa đóng thuế tương xứng với phần thu nhập của họ cho Nhà nước theo quy định, điều này là chưa công bằng.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Tài chính cũng đã có nhiều văn bản chỉ đạo Tổng cục Thuế trong công tác chống thất thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng BĐS, sự chỉ đạo kịp thời từ phía Bộ Tài chính sẽ giúp cho các cơ quan thực thi có thêm động lực, cho thấy việc này đã và đang được các cấp quan tâm và hỗ trợ để việc thu thuế đúng quy định và có hiệu quả. Tất cả sẽ tạo ra đồng thuận, thống nhất, công bằng, tránh trường hợp nơi này làm chặt, hiệu quả, nơi kia lỏng, chưa hiệu quả, dẫn đến ý kiến trái chiều là công chức thuế gây khó cho người dân.
Có thể thấy, thực hiện chỉ đạo của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, các Cục thuế đã vào cuộc rất quyết liệt để quản lý thu, chống thất thu ngân sách. Tuy nhiên, dư luận cho rằng để chống thất thu có hiệu quả, cần có sự vào cuộc của chính quyền địa phương, bởi lẽ sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp lãnh đạo cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương là một nhân tố đóng vai trò rất quan trọng trong công cuộc chống thất thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng BĐS. Để đánh thuế chuyển nhượng BĐS có hiệu quả, thì một trong các yếu tố để tính chính xác tiền thuế này theo quy định hiện hành là xác định đúng giá chuyển nhượng.
Ngành thuế và chính quyền địa phương cần phối hợp thường xuyên, hiệu quả
Vai trò của chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ xác định mức giá chính xác tại nơi có hoạt động chuyển nhượng BĐS sẽ hỗ trợ rất lớn cho quá trình thu thuế. Do vậy, các Cục thuế, Chi cục thuế cần phối hợp với các cơ quan chuyên môn quản lý về đất đai trên địa bàn để cập nhật, thu thập số liệu, thông tin chuyển nhượng để có cơ sở đối chiếu, so sánh mức giá và bước đầu xác định có hay không có việc ghi mức giá trên hợp đồng chuyển nhượng khác với giao dịch thực tế của địa phương.
Đồng thời, việc phối hợp giữa cơ quan quản lý thuế và cơ quan quản lý về đất đai, chính quyền địa phương thông qua hoạt động trao đổi thông tin sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý thuế xác định tính hợp lý hay chưa hợp lý của mức giá chuyển nhượng ghi trong hợp đồng làm cơ sở cho hoạt động quản lý thuế của mình, qua đó góp phần chống thất thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng BĐS, ngoài ra, hoạt động này cũng có thể giúp nắm được thêm thông tin về giá đất trên địa bàn để thực hiện các hoạt động thu hồi đất, bồi thường khi giải phóng mặt bằng…
Theo các chuyên gia, trước mắt cần mạnh tay xử lý nghiêm minh các trường hợp khai không đúng giá trị giao dịch thật. Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì xử lý hình sự để tăng tính răn đe. Các chế tài đã được pháp luật thiết lập đầy đủ, nhưng trên thực tế các cơ quan áp dụng vẫn chưa mạnh tay. Việc xử lý cần đi đôi với tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật có liên quan để nâng cao nhận thức, ý thức của người dân trong hoạt động mua, bán BĐS.
Cơ quan quản lý có thể công khai một số giao dịch về mức giá tại khu vực, để người dân nắm được và quyết định khi mua, bán, tránh bán giá hớ và mua giá cao, cũng như làm cơ sở để nói rằng giá giao dịch ghi trong hợp đồng là chưa hợp lý. Bên cạnh đó, việc yêu cầu phải thanh toán qua ngân hàng cũng là một giải pháp nên áp dụng. Theo đó, sẽ kiểm soát được dòng tiền, khoản thu nhập để đánh thuế chính xác và tránh thất thu.
Về dài hạn, cân nhắc khôi phục lại cách tính thuế chuyển quyền sử dụng BĐS như trước đây là đánh đúng vào thu nhập từ hoạt động này (nghĩa là lấy giá bán trừ giá mua và lấy thu nhập này nhân cho thuế suất quy định). Theo cách tính này, sẽ làm cho các bên mua, bán bảo vệ mình và có thể tự kiểm soát lẫn nhau, giảm bớt tình trạng ghi giá mua, giá bán khác với giá thực tế giao dịch. Việc làm này không chỉ giúp chống thất thu thuế, mà còn giúp cho công tác quản lý nhà nước về đất đai có thêm số liệu chính xác.