Trả lời phỏng vấn của PV ThanhtraVietNam, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Trưởng phòng, Tổ tổng hợp Ban cải cách và hiện đại hóa, Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính) nhận định: Dù Việt Nam có thông qua Luật An ninh mạng thì trước một thị trường tiềm năng, các nhà đầu tư nước ngoài chắc chắn sẽ nghiên cứu xem xét, đánh giá cái được, cái mất để từ đó đưa ra quyết định cuối cùng và họ sẽ không dễ dàng bỏ qua một điểm đến quan trọng như Việt Nam.

leftcenterrightdel
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Trưởng phòng, Tổ tổng hợp Ban cải cách và hiện đại hóa, Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính)  

PV: Mới đây, Luật An ninh mạng đã được trình ra Quốc hội để lấy ý kiến. Căn cứ vào một số điều khoản của Luật này, có ý kiến cho rằng các doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là các tập đoàn lớn như Google, Facebook, Youtube... sẽ phải thực hiện nghĩa vụ mới về nộp thuế, nếu không sẽ không thể kinh doanh ở Việt Nam. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

Ông Nguyễn Tuấn Anh: Vừa qua, báo chí cũng đề cập rất nhiều về dự thảo Luật An ninh mạng, cơ quan chủ trì dự thảo Luật này là Bộ Công an, do đó các nội dung điều chỉnh có tính chất bảo đảm an ninh, chống xâm phạm không gian mạng bảo đảm an toàn thông tin, lợi ích quốc gia nhiều hơn.

Tuy nhiên trên khía cạnh thuế, nhiều người nói căn cứ vào điều khoản này thì Facebook, Google, Youtube (Youtube thuộc Google) sẽ phải thực hiện nộp thuế, nếu không sẽ không thể kinh doanh ở Việt Nam, thì tôi không tán thành quan điểm này.

Bởi vì bất kỳ các doanh nghiệp nào có cơ sở thường trú hay không có cơ sở thường trú tại Việt Nam có phát sinh doanh thu/thu nhập tại Việt Nam thì đều phải nộp thuế TNDN, GTGT, các loại thuế khác phát sinh nếu có theo quy định của Luật thuế TNDN, Luật thuế GTGT, các Luật thuế liên quan khác… không riêng gì Google, Facebook hay các công ty cung cấp dịch vụ intenet xuyên biên giới khác.

Rõ ràng là khi cung cấp hàng hoá, dịch vụ vào thị trường Việt Nam, các công ty ấy phải tôn trọng lợi ích chủ quyền (ở đây tôi muốn đề cập đến chủ quyền đánh thuế) của Việt Nam.

leftcenterrightdel
 

PV: Hiện nay, vấn đề an ninh mạng đang là vấn đề nóng bỏng tại Việt Nam. Là thành viên trong Ban cải cách thủ tục hành chính, ông có cho rằng vấn đề đảm bảo an ninh mạng cũng nên được xem là một phần của cải cách thủ tục hành chính?

Ông Nguyễn Tuấn Anh: Câu trả lời của tôi bên lề Hội nghị Trung ương 6 là với chủ trương tinh giản biên chế sau buổi gặp mặt công chức trẻ tiêu biểu với Phó thủ tướng thường trực Trương Hoà Bình, tôi có nói tới việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong bối cảnh số lượng cán bộ công chức ngày càng giảm, số lượng doanh nghiệp, người nộp thuế ngày một tăng nhanh với mức độ phức tạp trong hoạt động kinh tế ngày càng cao…

Đối với công tác cải cách và hiện đại hoá của ngành thuế, thể chế chính sách - con người - công nghệ thông tin là 3 nền tảng để thực hiện thành công chiến lược cải cách hệ thống thuế, chính vì vậy đảm bảo an toàn, an ninh mạng giữ một vai trò hết sức quan trọng.

PV: Một thực tế đang diễn ra từ nhiều năm qua, có một dòng tiền lớn từ trong nước đang chảy ra nước ngoài thông qua các hoạt động quảng cáo, kinh doanh của Google, Facebook..., ngân sách nhà nước luôn thất thu vì không thể truy thu thuế từ các tập đoàn này do chưa có luật. Là một cán bộ ngành thuế, ông nhận xét thế gì về vấn đề này?

Ông Nguyễn Tuấn Anh: Phải khẳng định rằng quản lý thuế đối với thương mại điện tử (TMĐT) là một thách thức lớn đối với các cơ quan thuế trên thế giới, không riêng gì đối với cơ quan thuế Việt Nam.

Về cơ bản, những thách thức này gây ra bởi chính bản chất của TMĐT như: Các hoạt động mua bán diễn ra ở khoảng cách xa hơn đặc biệt các mô hình thanh toán thông qua các ứng dụng điện tử đã hình thành xu hướng kinh doanh không phụ thuộc giữa người bán, người mua và chủ thể kinh doanh dường như bị xoá nhoà; các hình thức thanh toán này sẽ được chuyển chủ thể đối tượng thanh toán thành đối tượng thu hộ, chi hộ và hưởng trực tiếp các khoản phí dịch vụ cung cấp; các hoạt động kinh doanh không cần thiết phải có sự hiện diện vật lý; các chức năng nhất định như chức năng ra quyết định có thể được thực hiện bởi phần mền; ngoài ra, các mô hình kinh doanh B2C còn tạo ra sự bất bình đẳng giữa kinh doanh trong nước và ngoài nước…

Năm 2013, OECD và G20 cũng đã đã quy tụ được 44 nước trên cơ sở bình đẳng cùng nhau thống nhất nghiên cứu và đưa ra dự án chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài (dự án BEPS), trong đó bao gồm 15 hành động mà hành động thứ nhất liên quan đến giải quyết các thách thức về thuế trong nền kinh tế số.

Hiện nay, Việt Nam đã là thành viên thứ 100 của Diễn đàn hợp tác thực hiện BEPS. BEPS cũng là một chủ đề thảo luận ưu tiên trong Tiến trình Hội nghị Bộ trưởng APEC 2017 vừa qua với các mục tiêu chính bao gồm: Tăng cường hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm giữa các thành viên trong việc triển khai các hành động BEPS; tổ chức các khoá đào tạo và hội thảo, chia sẻ kiến thức, tăng cường năng lực cho các nền kinh tế thành viên; và Báo cáo tổng kết tình hình triển khai sửa đổi pháp luật và áp dụng các biện pháp BEPS của các thành viên APEC trong năm 2017. Hi vọng thông qua diễn đàn này CQT VN cũng sẽ học hỏi được những kinh nghiệm bổ ích phù hợp với thực tiễn của Việt Nam để quản lý thuế tốt hơn đối với TMĐT.

Trở lại với câu hỏi của bạn là Việt Nam mình không thể truy thu thuế của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Intenet như Google, Facebook do chưa có luật, thì tôi cũng phải khẳng định một điều rằng đa số các nước trên thế giới đều không có chính sách thuế riêng cho hoạt động kinh doanh TMĐT.

Cho dù các giao dịch thương mại được các bên thực hiện theo phương thức truyền thống hay giao dịch TMĐT thì đối tượng của giao dịch cũng rơi vào 1 trong 3 hoặc cả 3 đối tượng là: Hàng hoá, dịch vụ hoặc vốn (tài sản). Tại Việt Nam, cũng chính từ việc xác định đối tượng của giao dịch TMĐT không khác gì so với đối tượng của giao dịch truyền thống nên hoạt động kinh doanh TMĐT cũng chịu sự điều chỉnh của Hệ thống pháp luật thuế chung như với giao dịch truyền thống, đó là: Pháp luật về thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TTĐB, thuế TNCN.... Tuỳ theo đối tượng là hàng hoá hay dịch vụ và người thực hiện giao dịch là tổ chức hay cá nhân để xác định thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật thuế cho phù hợp.

Hiện tại, Luật Quản lý thuế áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân khi có phát sinh nghĩa vụ thuế từ các hoạt động thương mại hoặc hoạt động làm công, mua/bán tài sản, không phân biệt giao dịch thương mại theo phương thức truyền thống hay theo phương thức TMĐT.

PV: Cũng có một số ý kiến lo ngại với quy định truy thu thuế như trong Luật An ninh mạng hiện nay thì Google, Facebook... sẽ rút khỏi VN và hạn chế môi trường đầu tư nước ngoài. Song cũng có ý kiến cho rằng các tập đoàn này sẽ không rút khỏi Việt Nam vì đây là một thị trường tiềm năng và màu mỡ với gần 64 triệu người dùng mạng xã hội. Ý kiến của ông thế nào?

Ông Nguyễn Tuấn Anh: Người trả lời chính xác nhất sẽ là chính các tập đoàn này. Tuy nhiên, theo quan điểm cá nhân tôi, trước một thị trường tiềm năng, các nhà đầu tư sẽ nghiên cứu xem xét, đánh giá cái được, cái mất để từ đó đưa ra quyết định cuối cùng và tôi nghĩ họ sẽ không bỏ qua một điểm đến quan trọng như thế này trong cuộc cách mạng 4.0.

Xin trân trọng cảm ơn ông.

Trường Giang