Nghị quyết số 20-NQ/TW của Hội nghị T.Ư 6, khóa XII đã nêu quan điểm “Y tế dự phòng là then chốt, y tế cơ sở là nền tảng”. Chính vì vậy, việc triển khai thực hiện Nghị quyết này là vấn đề nổi bật của ngành Y tế trong năm 2017.

Y tế cơ sở ở nước ta, bao gồm: Y tế thôn, bản, xã, phường, thị trấn, quận, huyện, thị xã, là tuyến y tế ban đầu gần dân nhất, bảo đảm cho mọi người dân được chăm sóc sức khỏe cơ bản với chi phí thấp nhất và hiệu quả nhất.

Hiện nay, cả nước có hơn 700 trung tâm y tế huyện, quận, thị xã; hơn 11.100 trạm y tế xã, phường, thị trấn, trong đó có hơn 60% số trạm y tế đã đạt Tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn 2010 - 2020; 100% số xã có trạm y tế hoặc có phòng khám đa khoa khu vực liên xã; 87,5% số trạm y tế xã có bác sĩ làm việc; 96% số trạm y tế xã có nữ hộ sinh/y sĩ sản nhi và hơn 95% số thôn, bản có nhân viên y tế thôn, bản hoặc cô đỡ thôn, bản…

Có thể khẳng định, mạng lưới y tế cơ sở ngày càng có vai trò quan trọng trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, thực hiện các nội dung của chăm sóc sức khỏe ban đầu, các chương trình mục tiêu về y tế, nhất là việc khám, chữa bệnh cho người dân khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo – nơi cách xa các bệnh viện tỉnh, bệnh viện Trung ương.

Trước đó, trong 2 ngày 16 – 17/3/2018, Bộ Y tế tổ chức Hhội nghị trực tuyến “Triển khai đề án Y tế cơ sở, thực hiện mô hình điểm trạm y tế xã/phường giai đoạn 2018 – 2020” tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và Thứ trưởng Phạm Lê Tuấn. Đây là một bước đi cụ thể thực hiện Đề án Xây dựng và Phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Theo đó, 26 trạm y tế xã thuộc 8 tỉnh đã được Bộ Y tế lựa chọn để xây dựng mô hình điểm trạm y tế xã/phường giai đoạn 2018 – 2020. Từ đó nhân rộng trên cả nước theo mô hình y tế gia đình, tại chỗ, gần dân, sát dân nhất và chăm sóc sức khỏe ban đầu, tiến tới chăm sóc sức khỏe tại nhà người cao tuổi, người tàn tật, tăng cường phục hồi chức năng.

leftcenterrightdel
 Tại buổi gặp mặt báo chí nhân Kỷ niệm 93 năm ngày báo chí cách mạng Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định, phát triển y tế cơ sở là hướng đi đột phá của ngành Y tế trong thời gian tới (ảnh: Tuấn Dũng)

Trao đổi về vấn đề phát triển y tế cơ sở, tại buổi gặp mặt báo chí nhân kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam do Bộ Y tế tổ chức chiều ngày 11/6/2018 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định, muốn giảm tải chúng ta không thể xây mãi bệnh viện, cơ bản vẫn là y tế cơ sở. “Khi người dân bị đau đầu, sổ mũi, tiêu chảy, táo bón, tức ngực, khó ngủ, chóng mặt, tâm lý tình cảm, sinh lý… người ta đến nơi gần nhất – mô hình phòng khám gia đình để tư vấn, chăm sóc. Những vấn đề này không cần đến bệnh viện vì đến bệnh viện tốn tiền, tốn thời gian và dễ bị lây chéo. Hiện nay, người dân cứ có vấn đề gì về sức khỏe là đến ngay bệnh viện vì họ chưa tin y tế cơ sở. Nhiệm vụ nặng nề của ngành Y tế trong thời gian tới là nâng cao chất lượng y tế cơ sở”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, hiện nay số người đến cấp cứu rất ít, số người cần thiết phải nhập viện chỉ từ 5 – 10%, còn lại là người dân muốn đến kiểm tra, khám, đáng lẽ phải đến y tế cơ sở.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho rằng, vấn đề khó nhất để phát triển mạnh mô hình y tế cơ sở là cơ chế tài chính. “Bộ Y tế đang làm việc với Bảo hiểm xã hội Việt Nam vì mức chi cho y tế cơ sở quá ít do nguồn quỹ quá ít. Sắp tới, Quốc hội thông qua thành phần Quỹ nâng cao sức khỏe cộng đồng do Thủ tướng Chỉ đạo, Bộ Tài chính quản lý thì sẽ có tiền lo cho y tế cơ sở. Ví dụ, chi phí sàng lọc ung thư cổ tử cung; sàng lọc trước sinh cho các cặp vợ chồng lấy nhau có vấn đề về gen, có nhiễm virut trong 3 tháng đầu; phát hiện sớm tiểu đường; phát hiện sớm các ung thư khác… vì hiện nay các xét nghiệm này bảo hiểm không chi trả”, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết thêm.

Bộ trưởng cho hay, mô hình y tế cơ sở đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện rất thành công, nhất là ở các nước phát triển. “Ví dụ, nước ngoài, 1 trạm y tế phường lo cho 5.000 dân từ lúc đẻ ra, tiêm phòng, đặt vòng tránh thai, có bầu, khám thai, đẻ ở đâu… dùng tiền khám, chữa bệnh của trạm đó để trả lương cho nhân viên – mô hình này hoạt động rất tốt. Nếu anh hoạt động tốt, tiết kiệm thì anh thu thêm tiền, nếu anh không hiệu quả, để dịch bệnh xảy ra, trừ mất tiền, chi phí nhiều… do đó người ta phải nỗ lực. Ngoài ra, trạm y tế còn nhận thêm hoạt động chăm sóc sức khỏe tại nhà. Để thực hiện được mô hình y học gia đình trên toàn quốc ở các nước thu nhập 17.000 đôla/năm mất 15 năm mới hoàn thành. Nếu chúng ta không bắt tay làm sớm thì đến bao giờ dân mới được hưởng, nếu chăm sóc sức khỏe ban đầu tốt thì tuổi thọ tăng, chất lượng cuộc sống tăng”, Bộ trưởng Bộ Y tế dẫn chứng.

Chính vì vậy, bên cạnh việc nâng cao chất lượng bệnh viện, trong thời gian tới ngành Y tế sẽ nâng cao chất lượng y tế cơ sở. Trong đó, chú trọng công tác đào tạo nhân lực từ Trạm trưởng để quản lý cho đến bác sĩ, điều dưỡng, trung cấp dược theo mô hình y học gia đình. Đồng thời, có cơ chế tài chính để áp dụng và đổi mới phương thức chi trả là khoán./.

Hoàng Minh