Tình hình này càng trở nên phức tạp khi xuất hiện cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Một mặt, nó tạo ra những cơ hội lớn cho ứng dụng thông tin điện tử, tự động hóa các quy trình kinh doanh, sản xuất, tăng cường khả năng kết nối qua các thiết bị di động. Song mặt khác, nó cũng làm nảy sinh điều kiện, môi trường dễ dàng cho những hoạt động lợi dụng mạng điện tử để tấn công nhau về chính trị, xã hội, xâm hại sự an toàn và tự do cá nhân, đánh cắp, hoặc gian lận, lũng đoạn thông tin điện tử để trục lợi bất chính kinh tế. Do đó, phòng chống tấn công mạng, giữ an ninh mạng đã trở thành vấn đề toàn cầu được các quốc gia, trong đó có Việt Nam xác định là một trong những nội dung trọng tâm để bảo vệ sự an ninh, ổn định và phát triển kinh tê xã hội của đất nước.

leftcenterrightdel
 Ảnh minh họa
Tuy nhiên, để làm tốt được việc này, đối với nước ta lại không dễ. Trước hết, những điểm yếu về bảo mật của thiết bị dân dụng qua kết nối internet sẽ trở thành mối đe doạ lớn về nguy cơ bị trộm cắp thông tin, thẻ tín dụng, chiếm đoạt tài sản thông qua thương mại điện tử, lừa đảo tống tiền. Các cổng thông tin điện tử, hệ thống mạng thông tin chưa được xây dựng theo tiêu chuẩn thống nhất, lại thiếu sự kiểm duyệt về an ninh mạng. Phần mềm và phần cứng tồn tại không ít lỗ hổng nhưng chưa được khắc phục kịp thời. Người dùng công nghệ thông tin còn có tâm lý chủ quan, chưa thực hiện nghiêm các quy định, quy chuẩn về đảm bảo an toàn an ninh thông tin, chưa có ý thức và kiến thức để tự bảo vệ mình.

Cùng trong hệ thống công nghệ thông tin điện tử, mạng xã hội Facebook ngoài việc tạo ra sự dễ dàng kết nối, chia sẻ tâm tình giữa người với người, thì cũng thường bị lợi dụng để gây thù ghét lẫn nhau, hay trục lợi, đặc biệt là qua thương mại điện tử và quảng cáo. Với hơn 49 triệu người kết nối internet, Việt Nam hiện đang có hơn 35 triệu người, chiếm 37% dân số sử dụng mạng xã hội, cùng nhau tạo ra một sân chơi rộng lớn, nhanh nhạy trao đổi thông tin và nhiều điều thú vị. Nhưng nó cũng trở thành công cụ miễn phí và vô hình mà bất cứ ai cũng có thể sử dụng để phát ngôn bạo lực và thù hận đối với cá nhân và tổ chức, nói xấu nhau, chửi bới nhau. Điều này khiến cho việc làm nhục người khác nơi công cộng qua sử dụng mạng xã hội chưa bao giờ nhanh và nhiều như hiện nay.

Quảng cáo trên môi trường mạng xã hội cũng đang có nhiều điều phải lo, phải bực và phải bàn. Một mặt, quảng cáo online là xu thế tất yếu được các doanh nghiệp trong và ngoài nước lựa chọn sử dụng để quảng bá thương hiệu. Song bên cạnh ưu thế và lợi ích, thì quảng cáo trên mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Điển hình như vừa qua xảy ra bê bối lớn về quảng cáo trên YouTube của Google. Theo thống kê của cơ quan chức năng hiện đang tồn tại khoảng 8.000 video clip độc hại trên môi trường mạng YouTube. Cơ quan quản lý Nhà nước cảnh báo là một số công ty đã lạm dụng quảng cáo trên kênh này. Trước thực tế có nhiều sai phạm trong hoạt động quảng cáo trực tuyến trên YouTube, bản thân các hãng đó cũng đã người ít, kẻ nhiều bị vạ lây tai tiếng xấu, thua thiệt thiết thực qua giảm khách hàng và lợi nhuận, nhiều hãng kinh doanh lớn trên thế giới đã tuyên bố rút các quảng cáo trên Google vì không muốn thương hiệu của mình xuất hiện bên cạnh những nội dung không phù hợp. Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam đã phát hiện và phê phán nhiều quảng cáo sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp trong và ngoài nước được gắn trong các video có nội dung độc hại vi phạm quy định của pháp luật Việt Nam phát trên kênh YouTube. Đây thực sự là một nguy cơ đáng lo ngại, sẽ làm ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu của nhiều doanh nghiệp lớn của Việt Nam. Bộ đã có văn bản cảnh báo tình trạng này, đồng thời làm việc với các doanh nghiệp thương hiệu lớn và các đại lý quảng cáo để nhanh chóng phối hợp với Google và Facebook tìm giải pháp chấn chỉnh triệt để. Nhiều hãng quảng cáo lớn trên thế giới cũng đã yêu cầu Google phải mạnh tay dẹp bỏ sai phạm về dịch vụ quảng cáo và Google đã hứa sẽ tăng cường giám sát, ngăn chặn các thông tin mang tính thù hận gây hấn và xúc phạm xuất hiện trên các sản phẩm của hãng, bổ sung nhân lực, tăng cường ứng dụng công nghệ tiên tiến để làm việc này. Google cũng đã thay đổi chính sách, yêu cầu các kênh phải đạt ít nhất 10.000 lượt xem mới được bật tính năng kiếm tiền từ quảng cáo, nhằm ngăn chặn tình trạng kiếm tiền nhờ vào việc đăng quảng cáo trên các video bất hợp pháp và có nội dung công kích, độc hại.

Nước ta cũng sẽ xây dựng một bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội để người sử dụng xem là công cụ ứng xử, khi xảy ra vấn đề vi phạm, các bên thấy được trách nhiệm của mình và cùng hợp tác xử lý. Để ngăn ngừa, chấn chỉnh tình hình thông tin mạng chưa thực an toàn, lành mạnh như hiện nay, đòi hỏi từng cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, người dân nâng cao nhận thức, kỹ năng đảm bảo an ninh mạng, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng an ninh phòng chống tội phạm mạng. Các nhà cung cấp môi trường quảng cáo trực tuyến cần có các cuộc gặp gỡ các Bộ, ngành để bàn thảo và đưa ra các giải pháp chế tài nhằm tăng tính hiệu quả trong môi trường quảng cáo trực tuyến qua mạng xã hội. Việc quản lý internet nếu chỉ một mình Bộ Thông tin và Truyền thông thì sẽ làm không xuể, mà cần phối hợp với nhiều Bộ liên quan để quản lý và có sự chung tay của cả cộng đồng, báo chí truyền thông. Chế tài xử phạt sai phạm cần tăng sức răn đe và phù hợp với những diễn biến mới của tội phạm ăn theo sự phát triển đang rất nhanh của công nghệ thông tin.

Tóm lại, giữ an ninh và lành mạnh mạng thông tin điện tử là vô cùng cấp thiết, cần đến sự chung tay từ 4 phía, đó là cơ quan Nhà nước, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hàng hoá, dịch vụ, các công ty quảng cáo và chính người sử dụng mạng thông tin điện tử./.

                                                                                                  Trung Vũ